رويكرد نظامي گنجوي به تمثيل حيوانات از ديدگاه ادبيات تعليمي

Nezami Ganjavi’s approach to Parable of animals in Makhzan ol-‘asrar: From a didactic point of view

نظامي در مخزن ­الاسرار از ميان عناصر صور خيال، از آرايۀ تمثيل بهره­ هاي فراواني گرفته است تا بدين وسيله بتواند مفاهيم و مقاصد مورد نظر خويش را كه سرشار از نكات تعليمي و اخلاقي ناب است به بهترين شكل ممكن براي خوانندگان خود بيان كند. مخزن­ الاسرار نظامي از جمله آثاري است كه شخصيت­ حيوانات در آن نقش­ هاي مختلفي را ايفا مي­كنند؛ حيوانات در اين اثر، برخلاف باورهاي عاميانه كه تنها چهرۀ منفي دارند، گاه چهره­اي مثبت و در برخي از اوقات نيز جنبه ­اي دوگانه مي­يابند. اين پژوهش توصيفي- تحليلي، با هدف شناخت كاركردهاي تمثيلي حيوانات در مخزن‌الاسرار، انتخاب و تمثيلات حيواني در آن بررسي شده‌اند.

Using characters of animals have been common in stories and tales of Persian literature. These kinds of stories have written for teaching and publishing moral and mystical matters. Speakers of these kinds of stories show evil attribute of animals and their result in form of a story and sometimes point to its moral and mystical result directly. In Persian literature, especially in Iraqi period, plenty of educational and mystic books have written that use these kinds of stories. In this research, in purpose of knowing parables of these books and their speakers, two mystic books of Iraqi period have chosen, and animal symbols and characters have studied on them. These books show that these four speakers use animals for telling their aim in different ways. Furthermore, symbols of animals sometimes have used for telling bad attributes and sometimes have used as story characters instead of human