بررسي شش تفسير از قانون واگنر در اقتصاد ايران به عنوان يك كشور صادركننده نفت بر اساس تكنيك‌هاي اقتصاد سنجي

Six interpretations of Wagner’s law in Iran, as an oil-exporting country, based on econometric techniques

طی چند دهه‌ی اخیر اعتبار قانون واگنر در بسیاری از كشورها مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس قانون واگنر، رشد اقتصادی منجر به رشد بخش عمومی می‌شود. هدف ازاین پژوهش بررسی شش تفسیر از قانون واگنر در اقتصاد ایران با استفاده از تولید ناخالص داخلی كل (در دو بخش نفتی و غیر نفتی) و تولید ناخالص داخلی بدون نفت طی دوره زمانی 1389-1349 می‌باشد. برای آزمون اعتبار قانون واگنر برخی از تكنیك‌های اقتصادسنجی مورد استفاده قرار گرفته است. نتایج بدست آمده حاكی از این است كه در حالت GDP كل رابطه بلندمدتی بین متغیرها وجود ندارد. اما در حالت GDP غیر نفتی در هر شش تفسیر، قانون واگنر صادق است و نهایتاً طبق نتایج مدل تصحیح خطا در حالت GDP بدون نفت تنها یك تفسیر از قانون واگنر (پیكاك و وایزمن) در اقتصاد ایران معتبر است كه در آزمون علّیت گرنجر هم این رابطه تأیید شده است. بنابراین اعتبار قانون واگنر تنها در یك تفسیر از آن و در بخش غیر نفتی در هر شش تفسیر تایید شد.

Over the past few decades, the validity of Wagner’s law has been studied in many countries. According to this law, economic growth has led to the growth of the public sector. Our goal in this paper is to explore the validity of Wagner’s law in Iran during the period 1349-1389 for real oil GDP and non-oil GDP. We used econometric techniques to examine how far Wagner’s law could be applied to Iran’s economy during that period of time. The results suggest that a long-run relationship exists between variables in the case of total GDP. In the case of non-oil GDP, however, Wagner’s law has been applicable in all the six interpretations. According to the error correction model, in the case of non-oil GDP, there is only one valid interpretation of the Wagner law (i.e. Peacock-Wiseman). This result has been confirmed by the Granger causality test. Thus, the validity of Wagnerʹs law is proved in one interpretation in the oil sector and all the six interpretation in the non-oil sector.