تحليل روانشناختي- مدرنيستي رمان «بي‌وتن» بر مبناي نظريه «بيداري قهرمان درون»

«بيوتن» نوشته رضا اميرخاني يكي از رمانهاي مدرنيستي و شبه‌پسامدرن فارسي است كه در آن نويسنده در پي بازنمايي هويت انسان مدرن در دوره معاصر ايران است. نظر به ماهيت و تمركز انسانشناختي رمان و عواملي برجسته چون نوع نگارش، شخصيت‌پردازي، نوجويي مضموني و همچنين گفتمان‌سازي در جريانهاي داستاني معاصر و اقبال خاص و عام به آن، اين جستار بر آن است تا با روشي توصيفي– تحليلي و تكيه بر چارچوب نظري تحليل كيفيت بيداري قهرمان درون مطابق نظريه پيرسون- كي‌مار به تحليل روانشناختي شخصيتهاي اصلي رمان بي‌وتن بپردازد. از نتايج تحقيق برمي‌آيد كه شخصيت ارميا بيشتر در قالب كهن‌الگويي «جستجوگر» قرار دارد كه با ماهيت انسان متردد در ميانه سنت و تجدد و هويت‌باخته مدرن نيز همخواني دارد؛ شخصيتي كه در روند ترديدزدايي يا تلاش براي كشف خويشتن خويش، گاه با كهن‌الگوي «يتيم» و «حامي» همراهي مي‌كند؛ اما آرميتا نمودار كهن‌الگوي «معصوم» است كه در واكنشي طبيعي همواره متكي به ديگران بويژه اقتدار مردانه است تا بدين طريق ناتواني خويش را در بازتعريف هويتي خود بپوشاند. از ميان شخصيتهاي فرعي كاتاليزور، «سوزي» در رده كهن‌الگوي «يتيم» ناكام و تكامل‌نايافته‌اي قرار دارد كه بي‌اعتمادي و ياس‌زدگي و نبودن حامي براي دفع احساس تنهايي و كهتري، وي را به حركت جبراني- قهري انتحار كشانده است؛ كسي كه بايد عامل بيداري دروني «ارميا» به شمار آيد.