تبيين دين‌داري مردم جهان براساس الگوي نظري تعاملات فرهنگي در يك مطالعه بين كشوري

از جمله موضوعات بحث‌ برانگيز جامعه‌شناسي دين ميزان دين‌داري مردم جوامع گوناگون است. هريك از تئوري‌هاي مطرح شده در اين حوزه مطالعاتي چالش‌هاي جدي دارد، به نحوي كه ميزان دين‌داري و عوامل مؤثر بر آن در پرده‌اي از ابهام فرو رفته است. هدف اين مقاله ارائه توصيفي روشن‌تر از ميزان دين‌داري مردم كشورهاي جهان و تبيين شفاف‌تر اين پديده مي‌باشد. در اين راستا، از خلال ارزيابي انتقادي تئوري به‌روز شده مدرنيزاسيون، الگوي نظري تعاملات فرهنگي معرفي مي‌شود. در بخش چارچوب نظري با انتخاب متغير جهاني شدن فرهنگي به‌عنوان متغير مستقل و متغيرهاي زمينه‌اي مرتبط با اين مفهوم، فرضيه‌ها و مدل تحليلي ارائه مي‌شود. پس از آن براي آزمون اين فرضيه‌ها به داده‌هايي كه از پيمايش‌هاي جهاني در اختيار محققان قرار دارد، مراجعه نموده، تا ضمن ترسيم كلي ميزان دين‌داري مردم جوامع، قدرت تبيين‌كنندگي الگوي نظري تعاملات فرهنگي آزمون شود. يافته‌هاي توصيفي اين بررسي نشان مي‌دهد كه به‌طور كلي ميزان پايبندي مردم كشورها نسبت به جنبه‌هاي رفتاري و ارزشي دين‌داري، كمتر از اعتقادات مذهبي به‌ويژه باور به خداوند مي‌باشند. يافته‌هاي تبييني تحقيق نيز نشان مي‌دهد كه چارچوب نظري تعاملات فرهنگي، الگويي نسبتاً توانمند در تبيين واريانس دين‌داري مردم جهان است. همچنين اين مدل نظري تفسير متفاوتي از نقش و جايگاه متغيرهاي توسعه انساني و تنوع و تكثر مذهبي كه مورد توجه تئوري روزآمد شده مدرنيزاسيون و نيز نظريه بازارهاي مذهبي است ارائه مي‌كند.