ارائه يك مدل عمومي جديد براي برآورد تابش خورشيدي در مناطق خشك و نيمه خشك ايران

برآورد تابش خورشيدي روزانه (Rs) برپايه­ي پارامتر هاي هواشناختي اندازه­گيري شده در سطح افقي زمين به صورت گسترده در زمينه­هاي مختلف به كار برده مي­شود. به دليل مشكلات اقتصادي و فني، اندازه­گيري تابش در همه مناطق ممكن نيست و بايد بر اساس مدل­هاي رياضي به گونه­اي آن را تخمين زد. يكي از روش­هاي متداول براي تخمين تابش خورشيدي رسيده به زمين، استفاده از متغيرهاي دمايي و جغرافيايي در هر مكان است. مدل هايي كه بدين منظور در جهان و به­ويژه در ايران پيشنهاد شده اغلب وابسته به يك نقطه خاص بوده است. بنابراين در اين پژوهش تلاش شده تا يك مدل عمومي جديد براي تخمين Rsبراي مناطق خشك و نيمه­خشك ايران معرفي گردد. براي دستيابي به اين هدف با استفاده از داده­هايي چون دما (حداقل و حداكثر) در مقياس روزانه، مختصات جغرافيايي (طول و عرض جغرافيايي) و ارتفاع از سطح دريا در دوره آماري 2010-1970 مربوط به ايستگاه­هاي همديدي اصفهان، كرمان، مشهد، طبس و خور و بيانك كه در سامانه طبقه­بندي كوپن داراي آب و هواي خشك و نيمه خشك هستند، چندين مدل رايج جهاني وابسته به مكان، جهت برآورد Rs بررسي و پس از مقايسه كارآيي آن ها با توجه به شاخص هاي آماري، برازنده­ترين مدل معرفي شد. براي ارائه مدل عمومي و بسط معادله آن، بين ضرايب برازنده­ترين مدل وابسته به مكان و ويژگي هاي جغرافيايي هر مكان (طول و عرض جغرافيايي و ارتفاع از سطح دريا) در هر ايستگاه، روابط رگرسيوني خطي چندگانه ايجاد و بررسي، و سپس بر اساس محاسبات فوق يك معادله عمومي استنتاج شد. نتايج حاكي از آن است كه مدل عمومي معرفي شده در اين تحقيق، با ميانگين كارآيي مدل 80/0، ميانگين خطاي معيار 01/0- ، ميانگين جذر مربعات خطا 5/6 و ميانگين ضريب مجموع باقي­مانده ها 069/0 برازنده ترين مدل عمومي برآورد تابش خورشيدي روزانه (Rs) در مناطق خشك و نيمه خشك ايران مي­باشد.