بررسي تطبيقي محورهاي سه‌گانه بينامتنيت ژنت و بخشهايي از نظريه بلاغت اسلامي

پيوندهاي بينامتني در نظريه صورتگرايي، نظريه بينامتنيت كريستوا، نظريه ترامتنيت ژنت و نظريه اضطراب تاثير بلوم، از رويكردهاي نوين در خوانش و نقد متون است. بر اساس اين رويكرد، هيچ متني مستقل از ديگر متون نيست و هر متن، بينامتني است برآمده از متنهاي پيشين كه در متنهاي پسين نيز حضور خواهد داشت. ژرار ژنت، يكي از نظريه‌پردازان حوزه پيوندهاي بينامتني، نظريه ترامتنيت خود را در پنج محور صورتبندي كرده كه يكي از آنها محور بينامتنيت است. وي بينامتنيت را به سه گونه پيوند بينامتني، آشكارا‌ـ‌تعمدي، پنهان‌ـ‌تعمدي و ضمني، تقسيم كرده و حوزه مفهومي هر يك از اين تعبيرها را هم تعريف و تحديد كرده است. اين مقاله با درنظرگرفتن اين نكته كه در نتيجه آموزه هاي تعليم فن شعر و دبيري جلوه‌هايي از پيوندهاي بينامتني در بلاغت اسلامي، فارسي و عربي، ظهور كرده است، با بهره‌گيري از شيوه توصيفي‌ـ‌تحليلي به بررسي تطبيقي محورهاي سه‌گانه بينامتنيت از ديدگاه ژرار ژنت و بخشهايي از نظريه بلاغت اسلامي مي‌پردازد. نتيجه پژوهش نشان مي‌دهد كه برخي صناعات ادبي، مانند تضمين، تلميح، حل، درج و اقتباس و نيز برخي سرقتهاي ادبي مطرح در بلاغت اسلامي، با نمونه هايي از الگوي سه‌گانه بينامتنيت همخواني دارند