تحليل روايتِ مصوّبات مجلس شوراي ملّي بيست و يكم در موضوع آموزش

Narrative analysis of XXI National Parliament`s acts

آموزش در دنياي امروز، همواره نقش يك رسانه فرهنگي ـ اجتماعي را ايفا كرده كه مهم ترين سرمايه هاي هر جامعه اي يعني اذهان و انديشه جوانان و نوجوانان را تربيت و جهت دهي مي كند. مجلس شوراي ملّي در دهه چهل، نقش مهمّي در تصويب لوايح و طرح هاي مربوط به آموزش جديد داشته است. مسيله اصلي نوشتار حاضر، بررسي نقش مجلس بيست و يكم در مصوّبات آموزشي بر مبناي الگوي روش شناسي تحليل روايت است و با اين سوال به پيش مي رود كه نمايندگان در تصويب مصوّبات آموزشي از چه الگوهايي در مناسبات قدرت ـ دانش تبعيّت مي-كردند؟ تفسير اوّليه با اين پيش فرض، همراه است كه مصوّبات مجلس مذكور با محوريتِ دو سنخ قوانين اجرايي و قوانين تحوّل در محتواي كتب آموزشي صورت مي گرفت و به مثابه كنش رسمي نهاد مجلس در تحوّلات آموزشي و جهت‌بخشي به آنان انجام مي‌شد. هدف اين مقاله، تحليل روايت قوانين آموزشي مجلس بيست و يكم شاملِ تاسيس شوراي مركزي دانشگاه‌ها، تصويب لايحه تاسيس دانشگاه پهلوي، قانون تشكيل و اختيارات هييت امناي دانشگاه تهران، قانون اساس‌نامه دانش‌سراي ‌عالي (تربيت معلّم و تحقيقات تربيتي)، قانون تاسيس شوراي ‌عالي فرهنگ و هنر، تصويب قانون كتاب‌هاي درسي و اساس‌نامه سازمان كتاب‌هاي درسي ايران، اعزام دانشجو جهت تحصيل در امور حسابداري به كشور انگلستان، تمديد مدّت تحصيل دانشجويان رتبه اوّل كه به خارج اعزام شده‌اند، و انتخاب كميسيون خاص به منظور بررسي وضع آموزش و پرورش جوانان كشور است. دستاورد نوشتار حاضر، نشان مي دهد كه تصويب چندمرحله ايِ قوانين از سوي مجلس شوراي ملّي، مجلس سنا و توشيح شخص محمدرضاشاه، به معناي توسعه رويكردهاي آموزشي ـ فرهنگي از سوي كانون قدرت با هدف اِعمال تحوّلات مدرن در سطوح مختلف آموزشي و عموميت بخشيدن به آموزش در راستاي ايجاد دگرگوني در زيرساخت-هاي اجتماعي و فرهنگي جامعه به مثابه يك رسانه عمومي و آگاهي بخش و تامين‌كننده بخشي از رويكرد قدرت سياسي به مدرنيزاسيون بوده است.