بررسي تلفيق داده‌هاي بادسنجي با ژئومرفولوژي ارگ كاشان

Integration of anemometers data and geomorphology of sand dunes in Kashan Erg

يكي از مهمترين فرآيندهاي طبيعي در مناطق نيمه خشك، خشك و فراخشك فرسايش بادي است كه در نتيجه وزش بادهاي فرساينده به وقوع مي ­پيوندد. در مطالعات مربوط به فرسايش بادي بايد سرعت باد و همچنين فراواني و تداوم وزش باد در نظر گرفته شود. ارگ كاشان يكي از معدود مجموعه­ هاي متنوع از انواع تپه­ هاي ماسه ­اي در ايران به شمار مي­ آيد. به منظور بررسي رابطه بين ويژگي هاي باد (نسبت يك جهته، شاخص بادناكي، تداوم و فراواني باد) با مرفولوژي ارگ و همچنيني بررسي ميزان تغييرات پتانسيل انتقال ماسه در مناطق مختلف ارگ، داده ايستگاه­ هاي سينوپتيك كاشان، اردستان، جنگلباني بادرود، گرمسار و قم اخذ و از تلفيق آن در محيط GIS نقشه هاي هم پتانسيل انتقال ماسه، خطوط هم­ سرعت باد ميانگين و باد حداكثر در ارگ كاشان ترسيم شد. از مقايسه نقشه­ هاي ترسيم شده با يكديگر نتيجه گرفته شد كه نقشه خطوط هم ­سرعت باد ميانگين با نقشه هم پتانسيل انتقال ماسه همخواني دارد و از شرق به غرب ارگ كاهش مي ­يابند. بنابراين نتيجه گرفته مي­شود فراواني وزش باد نسبت به سرعت آن، نقش مهمتري در انتقال ماسه­ ها و مرفولوژي ارگ به عهده داشته ­اند. همچنين مقايسه مرفولوژي ارگ و نتايج حاصل از بادسنجي در ايستگاه ­هاي مختلف نشان داد كه در شكل­ گيري مرفولوژي ارگ، نقش وزش بادهاي بهار و تابستان بيشتر مي­ باشد. همچنين عدم هماهنگي بين نوع رژيم بادي فعلي و حضور هرم ها در ميان ارگ را مي توان به شرايط بادي دوره هاي قبلي به ويزه آخرين دورة بيشينه يخچالي مرتبط دانست.

Wind erosion is one of the most important natural processes in arid and semi-arid areas, occurring as a result of erosive winds. Wind speed, frequency and duration should be considered in studies related to wind erosion. Kashan Erg is one of the most important sand dunes complexes in Iran. To study the relationship between the wind characteristics (Uni- directional index, windness index, wind duration and frequency) with Erg morphology and also study the changes of sand flow rate in various regions, anemometers data were obtained from synoptic stations of Kashan, Ardestan, Jangalbani Badrod, Garmsar and Qom. Then, the interpolation map of sand transport and interpolation map of average and maximum wind in Kashan Erg were drawn using GIS software. Finally, the analysis results showed that the interpolation map of sand transport corroborated the results obtained from interpolation map of average wind, because sand transport rate and average wind speed were reduced from east to west of the Erg. Therefore, it is found that wind frequency and duration have more important role in the sand transport and morphology of the study area as compared with the wind speed. In addition, the comparison of Erg morphology and anemometer results in different stations showed that the spring and summer winds had the highest role in the Erg morphology.