دلالت‌هاي نظري و عملي انگاره جاهليت مدرن در گفتمان انقلاب اسلامي

از جمله پرابلماتيك اصلي متفكران مسلمان ايراني و غير ايراني، شناخت غرب و مباني تمدني آن است. انگاره «جاهليت مدرن»، تعبير و اصطلاحي است كه براي نقد ِ مبانيِ معرفتي و منطقِ رفتاريِ تمدن غرب در گفتمان فكري انقلاب اسلامي بكار گرفته شده است. اين مقاله با رويكرد كيفي و روش تحليل اسنادي، درصدد پاسخ به اين سوال است: «دلالت‌هاي نظري و عملي كاربست انگاره جاهليت در گفتمان انقلاب اسلامي چيست؟». يافته‌هاي پژوهش بر ملاحظاتي چند تاكيد دارد: اول، جاهليت تعبيري اسلامي است كه در قرآن كريم و سيره معصومين عليهم السلام براي نشان‌دادن قباحت و بطلان هرگونه باور، اخلاق و رفتار غير اسلامي و ضد اسلامي بكار گرفته شده است. دوم، اطلاق جاهليت مدرن بر معرفت و منطق رفتاري غرب از جانب گفتمان فكري انقلاب اسلامي دلالت‌هايي دارد: الف. از منظر ِ نظام معنايي، جاهليت مفهومي كلي است و مصاديق و مراتب فراواني دارد. تفاوت جاهليت مدرن با جاهليت كهن ـ جاهليت صدر اسلام ـ در شكل ظاهري و نه محتوا است. از اينرو، جاهليت به معناي «حاكميت شهوت و غضب» بر محيط زندگاني انسان و در مقابلِ «حاكميت عقل هدايت شده الهي» بر محيط زندگاني انسان است. ب. ابتذال اخلافي، نسبيت‌گرايي معرفتي، تكليف‌گريزي (انسان‌محوري) و ناسيوناليسم(عصبيت) از نشانه‌هاي اطلاق جاهليت مدرن است. ج. جاهليت مدرن با شاكله، ابزار و تدابير جديد و با به خدمت گرفتن ابزارهاي علمي و تبليغاتي پيشرفته نسبت به جاهليت كهن، مجهز‌تر است. لازمه فائق آمدن بر جاهليت مدرن دو راهكار سلبي(مقاومت اسلامي) و ايجابي(تلاش براي تحقق حيات طيبه اسلامي) مي‌باشد.