تحليل كنش هاي خشونت‌بار داعش از چشم انداز روانشناسي سياسي؛ با تأكيد بر نظريه تعارض واقع‌گرايانه

فهم دلايل و زمينه­ هاي شكل­ گيري خشونت و تروريسم يكي از حوزه­ هاي اصلي روان­شناسي سياسي است. اينكه چگونه اقدامات خشونت ­بار شكل مي ­گيرد و متأثر از چه دلايلي شاهد تصاعد اقدامات خشونت ­بار در نيمه اول قرن بيست­ ويكم هستيم. توجه به مؤلفه ­هاي محروميت مادي و غير مادي، همواره به عنوان يكي از مهمترين دلايل ارائه شده براي فهم خشونت سياسي توسط انديشمندان سياسي مطرح شده است. در اين مقاله تلاش خواهد كنش ­هاي معطوف به خشونت داعش در چارچوب نظريه منازعه واقع­ گرايانه مورد تحليل قرار گيرد. پرسش اصلي اين است كه زمينه‌ها و ساختارهاي محروميت مادي و غيرمادي بروز خشونت گروه داعش كدام است و چه ابعادي از محروميت در گرايش اعضاي داعش به خشونت‌ موثر بوده است؟ فرضيه پژوهش حاضر نيز بر اين مبناست كه خشونت داعش حاصل مجموعه‌اي از عوامل از قبيل واكنش به تجربة استعمار، بحران هويت، ناكامي- سرخوردگي، تحقير، تبعيض و جنگجويان خارجي نيز به‌خصوص كشورهاي غربي، حس تبعيض و تحقير، شهروند درجه‌دو بودن و فقر، بيان مي‌كنند كه موجب رواج خشونت عريان از سوي داعش شده‌است. با اين‌وجود، بر اساس نظريات محروميت- پرخاشگري، محروميت نسبي و تعارض واقع‌گرايانه مي‌توان از طريق عطف نظر به سه شاخص اصلي بحث را ارائه نمود: ابتدا تأكيد بر ناكامي- سرخوردگي به‌عنوان دلايل جذب شدن به داعش، دوم تأكيد بر محروميت نسبي و عوامل روان‌شناختي و سوم تعارض ميان گروهي. در مقاله حاضر، اين سه بعد به طور دقيق و تحليلي - انتقادي بررسي شده اند.