اثر تغذيه علوفه گياه كاسني بر عملكرد پرواري و خصوصيات كشتاري بره‌هاي تركي‌قشقايي

Effects of different levels of Cichorium intybus hay on feedlot performance and carcass characteristics of Fars native lambs

سابقه و هدف: گياهان دارويي مهم‌ترين منابع جديد خوراكي بوده كه در جيره حيوان به‌منظور توليد مناسب مورد بررسي قرار گرفته‌اند. كاسني يكي از اين گياهان است كه مي‌تواند سبب بهبود توليدات حيواني و اثرات مثبت بر سلامت دام شود. خصوصيات متابوليت‌هاي ثانويه گياه كاسني مانند غير‌قابل هضم بودن و تقابل انتخابي بر ميكروفلور روده، سبب استفاده از اين گياه به‌عنوان يك پري‌بيوتيك، درجيره غذايي دام‌ها شده است. هدف از انجام اين پژوهش، بررسي اثر افزودن علوفه گياه كاسني در جيره، بر صفات پرواري و خصوصيات كشتاري لاشه بره‌هاي پرواري بود. مواد و روش‌ها: اثر علوفه گياه كاسني در جيره‌ بره‌هاي نر تركي‌قشقايي، بر صفات پرواري و خصوصيات كشتاري، در قالب يك طرح كامل تصادفي با 5 تيمار، بررسي شد. علوفه گياه كاسني در سطوح 0، 25، 50، 75 و 100 درصد، جايگزين يونجه شد. براي اين آزمايش 30 رأس بره نر تركي‌‌قشقايي، در نظر گرفته شد. بره‌ها به‌صورت جداگانه در قفس‌هاي انفرادي قرار داده شدند. دو هفته به‌عنوان دوره عادت‌دهي و 3 ماه به‌عنوان دوره آزمايش در نظر گرفته شد. اضافه وزن روزانه، خوراك مصرفي و ضريب تبديل غذايي در طول دوره‌ پروار و اطلاعات مربوط به خصوصيات لاشه در پايان آزمايش، تعيين شد. لاشه به قطعات مرسوم در ايران قطعه‌بندي‌ گرديد. اطلاعات‌ حاصل‌، با استفاده از برنامه GLM و با‌ نرم‌افزار SAS مورد تجزيه آماري‌ قرار گرفت‌. ميانگين‌ها با آزمون دانكن مقايسه شدند. يافته‌ها: در بين تيمارها، وزن زنده در پايان دوره، خوراك مصرفي روزانه و اضافه وزن روزانه، داراي تفاوت معني‌دار بود (۰/۰۱>P). ضريب تبديل غذايي بين بره هاي تغذيه شده با جيره هاي مختلف، تفاوت معني داري نداشت. براي تيمارهاي آزمايشي (۱ تا ۵)، ميانگين وزن زنده در پايان دوره به ترتيب ۴۸/۶، ۴۴/۰، ۴۰/۱، ۳۶/۹ و ۳۶/۵ كيلوگرم، خوراك مصرفي روزانه هر راس بره، به ترتيب ۱/۴۵، ۱/۰۳، ۰/۹۴، ۰/۷۵ و ۰/۷۵ كيلوگرم و ضريب تبديل غذايي آن ها به ترتيب ۷/۳۸، ۶/۶۷، ۷/۲۷، ۱۰/۲ و ۹/۳۷ بود. تيمارها اثر معني داري بر خصوصيات لاشه نداشتند. در تيمارهاي آزمايشي ۱ تا ۵، درصد وزن چربي قابل تفكيك به وزن لاشه به ترتيب ۱۳/۷، ۱۲/۹، ۱۱/۷، ۷/۷۳ و ۹/۴۰، درصد وزن دنبه به وزن لاشه به ترتيب ۲۵/۱، ۲۱/۲، ۱۷/۵، ۱۳/۷ و ۱۷/۵ و درصد وزن استخوان به وزن لاشه به ترتيب ۱۵/۵، ۱۷/۸، ۱۸/۷، ۲۰/۷ و ۱۹/۵ بود. با افزايش درصد كاسني در جيره، درصد وزن ران به وزن نيم لاشه سرد به طور معني داري افزايش يافت (0/05>p). از نظر درصد وزن دست، راسته، قلوگاه و گردن، تفاوت معني داري بين تيمارهاي آزمايشي مشاهده نشد. با افزايش درصد كاسني در جيره، درصد وزن گوشت ران، راسته، پيش سينه، قلوهگاه، افزايش يافت. درصد وزن چربي ران، دست، راسته، پيش سينه، قلوه گاه با افزايش درصد كاسني به طور معني داري كاهش يافت (0/05>p). تيمارهاي آزمايشي اثر معني داري بر درصد وزن پوست، طحال، قلب، كليه، جگر، بيضه، ران، دست، راسته، قلوه گاه، گردن و ضخامت چربي پشت، نداشتند. نتيجه‌گيري: استفاده از علوفه خشك گياه كاسني، سبب كاهش مصرف روزانه خوراك، اضافه وزن روزانه و وزن پايان دوره مي‌شود اما افزايش درصد وزن گوشت، درصد وزن ران و درصد وزن دست به وزن لاشه و كاهش درصد وزن چربي به وزن لاشه را به‌دنبال دارد. با توجه به نتايج اين تحقيق، مي‌توان استفاده از سطوح 25 و 50 درصد علوفه خشك گياه كاسني را در جيره پرواري بره‌هاي تركي‌قشقايي توصيه نمود.

Background and objectives: Herbage grasses are investigated as a new eatable resource for animal ration in proper production. Chicory is one of those plants that can improve animal product and can have positive effect on livestock health. Cicory secondary metabolite features such as indigestibility and selective interaction intestine microflora, is the cause of using that plant in livestock ration (Barry, 1998). The aim of this study is investigating the effect of different levels of chicory plant. Materials and methods: In this experiment, in a completely randomized design, effects of different levels of chicory plant hay on fattening performance and carcass characteristics of Torky ghashghaii lambs were studied. Treatments were included 0, 25, 50, 75 and 100 percentages of chicory that replaced with alfalfa in ration. Each ration contained 60% roughage and 40% concentrate. Thirty Torky ghashghaii male lambs were divided into five groups. Two weeks for adaptation period and three months for main period of experiments were considered. Daily gain, feed intake and feed conversion ratios during fattening period and carcass charachteristics was determined at the end of experiment. Carcass segmented on Iranian usual method (Farid, 1991). Final data were analyzed by GLM program and SAS software. Means compared by Donkan test. Results: Means of final live body weight, feed intake and daily gains were significantly different between treatments (P<0.01). Feed conversion ratios were not significantly different between treatments. Final live body weights for groups 1 to 5 were 48.6, 44.0, 40.1, 36.9, 36.5 kg, daily feed intake were 1.45, 1.03, 0.94, 0.75, 0.75 kg and feed conversion ratios were 7.38, 6.67, 7.27, 9.88, 9.37 kg feed to kg gain respectively. Cold carcass percentages were 56.8, 53.5, 50.4, 49.6, 50.8, Carcass lean percentages were 44.0, 45.4, 49.8, 55.4, 51.2, fat depots percentages were 13.7, 12.9, 11.7, 7.73, 9.40, fattail percentages were 25/1, 21/2, 17/5, 13/7, 17/5 and bone percentages were 15.5, 17.8, 18.7, 20.7, 19.5 for groups 1 to 5, respectively (P<0.05). With increase of chicory in diets, leg weight percentages significantly increased. Lean percentages of leg, loin, breast and flap increased with increasing of chiory in diets and fat percentages of leg, hand, loin, breast and flap significantly decreased. Treatments also had not different significant effects on weights of pelt, spleen, heart, kidney, liver, testes, leg, hand, breast, flap, neck and back fat thickness. Conclusion: Using dry chicory hay caused reduction of daily feed intake, daily gain and final body weight. Although increase in lean weight percentage, leg weight percentage and hand weight percentage was observed but fat weight percentage decreased. Due to results of this study, use of 25 and 50 percentage of chicory plant hay could be recommended in ration of Torky Ghashghaee lambs.