بررسي و معرفي محتوايي كتاب «حقايق» ملا محسن فيض كاشاني و جايگاه آن در ميان كتب مشابه

در سنّت اخلاق نويسي در طول هزار سال گذشته آثار اخلاقي متعدد و متنوعي با سبكها و گرايشهاي فكري مختلفي نوشته شده است. در عصر صفويه نيز بفراخور شرايط علمي و مذهبي اين نوع آثار رونق و رشد چشمگيري پيدا كرد. كتاب «حقايق» يكي از آثار اخلاقي بسبك «كيمياي سعادت» امام محمد غزّالي است كه بدست استادي مسلّم در حكمت نظري و حكمت عملي و برخاسته از مكتب حكيم متأله صدرالدين شيرازي، بجامعة علمي ايران عرضه شد. مؤلف اين اثر ملا محسن فيض كاشاني است و مترجم آن نورالدين اخباري نوة برادر ملا محسن. اين كتاب از گروه كتب اخلاقي غيرروايي است كه سه بخش معرفت نفس و ناپسنديده ها و پسنديده ها برشتة تحرير درآمده است. اين پژوهش به شيوة تحليل محتوا باين سؤال اصلي پاسخ داده است:محتواي كتاب«حقايق» چيست؟ و در مقايسه با كتب مشابه از چه جايگاهي برخوردار است؟نتيجة نهايي تحقيق گواه اين نكته است كه مؤلف در بُعد نظري و محتوايي از استادش ملاصدرا تأثير عميقي پذيرفته و در تلفيق عقل و كشف و شرع در طرح اين كتاب با اتكاء بر معارف شيعه موفق بوده و در بهره گيري از ساختار كيمياي سعادت نيز با ابداع و ابتكار اثري اخلاقي-عرفاني آفريده است.