بررسي نقش مسجد در افزايش سرمايۀ اجتماعي بر اساس نماگرهاي اصلي آن در قرآن و حديث

A Review of the Mosqueיs Role in Increasing Social Capital Based on Its Principal Indicators in the Quran and Islamic narratives

هدف از این پژوهش بررسی نقش مسجد در افزایش سرمایة اجتماعی در قرآن و روایات بود. بدین منظور توصیف‌های انجام‌گرفته از نهاد مسجد در قرآن و روایات بر اساس نماگرهای سرمایة اجتماعی ساماندهی شده است، تا از این طریق نقش­آفرینی مسجد در تولید روزافرون سرمایة اجتماعی درك شود. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی بر اساس منابع اصیل اسلامی است. توصیف‌های انجام‌گرفته از نهاد مسجد بیان‌كنندۀ كاركردهایی به‌مراتب فراتر از صرف محل عبادت بودن آن (به معنای خاص عبادت فردی) است. این نهاد، از طریق اثرگذاری مستقیم بر عناصر هنجارهای مشترك، اعتماد و مشاركت، سبب تولید و توزیع سرمایة اجتماعی می­‌شود. دو عنصر نخست، سبب پیوند ذهنی افراد و در نتیجه تمایل آنان به حضور در اجتماع مسجد­محور، و عنصر بعدی، زمینۀ پیوند عینی آنان در نهادهای تشكیل‌شده درون نهاد مسجد را فراهم می­كند.

The present research aims to study the role of mosque in increasing social capital from the viewpoint of the Quran and Islamic narratives. For this reason, specifications of the mosque made in the Quran and narratives have been organized based on social capital indicators in order to identify the role of mosque in increasing production of social capital. The research uses a descriptive-analytic approach based on noble Islamic sources. Specifications of the mosque indicate that it has functions beyond being merely a place of worship (personal worship in its specific meaning). This institution produces and distributes social capital through influencing directly on the elements of common norms, trust, and cooperation. The first two elements create mental links among individuals and consequently their inclination to participate in the mosque-based community and the later element provides the ground for their objective union in institutions made inside the mosque.