مطالعه تطبيقي عقل اول و وجود منبسط در حكمت مشاء و عرفان

ترتيب نظام هستي و كيفيت صدور و ارتباط آن با مبدا، از مسائل مهم هستي شناسي عرفاني و فلسفي است. عرفا در اين باره به وجه واحد و وجود منبسط، و مشاء به عقول مترتبه قائل اند. فلسفه و عرفان هر دو داعيه دار حكايت معارف خود از واقع اند و اصالتِ وحدتِ واقع به همگرايي آن ها در اين مسئله حكم مي كند. نگاه رايج، توفيق اين هم آوايي را به ملاصدرا منسوب كرده و حكمت مشاء را كمتر مورد توجه قرار داده است. در اين مقاله با روش تطبيقي تحليلي نشان داده ايم كه اگرچه حكمت مشاء در اين مسئله، زمينه تلاقي و برخورد مستقيم با عرفان نظري را نداشته، با نظر به اصول و مباني حاكم بر انديشه آن ها مي توان قابليت همسويي آن را با عرفان اثبات نموده، مٶيدات آن را نشان داد و به موانع و اشكالات احتمالي در اين باره پاسخ گفت.