بررسي همخواني دين ثابت و نيازهاي متغير بشري در نگاه علامه طباطبايي

Allamah Tabataba'i on the How of Agreement between Unchangable Religion and Human Changeable Needs

مجتمع بشري در ادوار گوناگون تكوّن خود، هماره دچار تحوّلي است كه لازمه آن، نيازهاي متغير است. حال بين دين ثابت با منابعي محدود و ادعاي جاودانگي و خاتميت، با نيازهاي متغير و بي‌شمار جوامع انساني، نوعي دوگانگي و ناسازگاري وجود دارد. علامه طباطبايي با اذعان به اين مطلب، قواعد اسلام را به دو بخش ثابت و متغير تقسيم نموده است؛ قسم اول در تطبيقي تامّ و جامع با فطرت بشري است كه تا بشريت ادامه دارد، اين احكام نيز داراي بقا و استمرارند. ايشان در مقابل، در باب مقرراتي كه جنبه موقتي يا محلي دارند و با پيشرفت تدريجي مدنيت، تغيير مي‌يابند، معتقد است دين فطري اسلام بر اصل ثابت و حكم ضروري فطرت، يعني ولايت صحّه گذشته است كه طبق آن، والي حكومت اسلامي براساس موازيني خاصّ مي‌تواند در جهت ساماندهي حوائج متغير و متكثّر جامعه، قوانيني را بنا نهد كه همانند مواد شريعت حقّ و لازم‌الاجرا هستند.