نقد و بررسي مولفه‌هاي ماهيت علم در آموزش علم

سال‌هاست كه ماهيت علم به عنوان يكي از اهداف آموزش علم مورد توجه قرار گرفته و درك ماهيت علم به عنوان يكي از اجزاي سواد علمي مطرح شده است. در اين مقاله كه پژوهشي توصيفي-تحليلي است پس از طرح رويكرد زمينه‌گرا در آموزش علم و انتظاراتي كه از يك كلاس روزآمد علوم مي‌رود، به چيستي ماهيت علم و مولفه‌هاي آن پرداخته مي‌شود و سپس ديدگاه استاندارد درباره ماهيت علم كه در استانداردهاي بين­المللي آموزش علم مولفه­هاي آن را شاهد هستيم معرفي شده و نقدهاي وارد برآن، از جمله ارايه تصويري ثابت و غير پويا از علم مطرح مي­شود. از طرفي ديگر نشان داده مي­شود كه اين ديدگاه به­گونه­اي با فلسفه علم هنجاري مرتبط است. در ادامه ديدگاه­هاي رقيبي چون وجوه علم و شباهت خانوادگي درباره ماهيت علم معرفي و نشان داده مي­شود كه رويكرد شباهت خانوادگي افزون بر اينكه مولفه‌هاي دو رويكرد ديگر را شامل مي‌شود، جامع‌تر، نظام‌مندتر، متنوع‌تر و در كل از مفهوم سطح بالاتري برخوردار است؛ همچنين اين رويكرد سازگار با فلسفه علم توصيفي است. در انتهاي مقاله پيشنهادهايي براي ورود ماهيت علم به برنامه ريزي­هاي درسي و آموزشي آموزش و پرورش و تربيت معلم كشور ايران ارايه شده است.