بررسي وضعيت رطوبتي و توليد گياهان زراعي در اقليمهاي مختلف ايران

Assessment of Moisture Status and Crop Production in Different Climate of Iran

خشكسالي در دوره هاي زماني مختلفي رخ مي دهد، كه طول دوره، شدت و گستردگي آن از سالي به سال ديگر متفاوت است. بنابراين مديريت صحيح در كنترل و كاهش خسارات ناشي از خشكسالي بسيار مهم است. هدف اين مقاله جمع-آوري و تجزيه و تحليل اطلاعات استاندارد شده درباره نقش سيستم هاي پيش آگاهي با استفاده از شاخص هاي خشكي فايو 56 و يونسكو در زراعت برخي گياهان مهم زراعي ايران شامل؛ غلات (گندم، جو، ذرت و برنج)، حبوبات (لوبيا، نخود، عدس و يونجه) و گياهان صنعتي (آفتابگردان، سويا، كلزا، چغندر قند، سيب زميني و پنبه) در مناطق اقليمي كشور است. در اين مطالعه از دوره آماري حداقل 30 ساله (از 1961 تا 2010) استفاده گرديد. ميانگين بارش سالانه (ميلي متر در سال) و تبخير و تعرق مرجع (ميلي متر در سال) در ايستگاه هاي با اقليم خيلي خشك به ترتيب 56/76 و 03/3001 ميلي متر در سال بود، اين مقادير براي ايستگاه هاي با اقليم خشك 41/195 و 44/2249، ايستگاه هاي نيمه خشك 9/343 و 62/1351، ايستگاه هاي نيمه مرطوب 8/583 و 4/1153 و براي ايستگاه هاي مرطوب 16/1272 و 91/949 ميلي متر در سال بود. بيشترين و كمترين بارندگي سالانه به ترتيب در ايستگاه هاي رشت (5/1337 ميلي متر در سال) و زابل (7/57 ميلي متر در سال) رخ مي دهد. بيشترين و كمترين تبخير و تعرق مرجع به ترتيب در ايستگاه هاي چابهار (15/3909 ميلي-متر در سال) و بندر انزلي (6/890 ميلي متر در سال) رخ مي دهد. بنابراين حدود 63/13 درصد از ايستگاه هاي مورد مطالعه شرايط مناسبي جهت توليد محصولات زراعي دارند و 37/86 درصد در وضعيت بحراني و ناپايدار قرار دارند.