بررسي توانمندي‌هاي راهبردي منطقه آزاد چابهار در راستاي وزن ژئوپليتيكي و قدرت ملي ايران از منظر داخلي، منطقه‌اي و بين‌المللي

امروزه مناطق آزاد، وسيله‌اي براي ورود به بازارهاي جهاني و بهره‌گيري از برتري‌هاي نسبي اقتصاد داخلي در بازرگاني بين‌المللي بوده و به‌عنوان تسريع‌كننده‌(كاتاليزور) ارتباط اقتصاد ملي با اقتصاد جهاني داراي جايگاه ويژه‌اي هستند. از آنجايي‌كه وزن ژئوپليتيكي و منزلت كشورها در نظام جهاني رابطه مستقيمي با قدرت و توان ملي كشورها دارد، مناطق آزاد به‌عنوان بخش سياسي شبه‌مستقل از حكومت ملي/ مركزي‌، با كاركردهاي متنوع اقتصادي، صنعتي، گردشگري و غيره، در افزايش قدرت ملي و وزن ژئوپليتيكي كشورها نقش حائز اهميتي دارند. پرسش اصلي مقاله اين است كه آيا بندر دريايي و منطقه آزاد چابهار از وزن ژئوپليتيكي لازم در راستاي افزايش قدرت ملي جمهوري اسلامي ايران برخور‌دار است؟ در پاسخ به پرسش اصلي پژوهش، اين فرضيه مطرح است كه به‌تبع موقعيت ژئوپليتيكي كم‌نظير بندر دريايي و منطقه‌ آزاد چابهار در صورت حصول واقعي توسعه، داراي سه سطح از توانمند‌هاي ملي، منطقه‌اي و جهاني است. در سطح ملي توسعه چابهار مدخل و ميان‌بري بر توسعه پايدار و همه‌جانبه استان محروم، آسيب‌پذير و بحران‌خيز سيستان و بلوچستان است. در سطح منطقه‌اي همسايگي چابهار با افغانستان و جمهوري‌هاي محصور در خشكي آسياي مركزي، ضمن ارزآوري ناشي از تجارت پرسود دريايي، مي‌تواند مهياكننده اسباب همگرايي كشورهاي بالا و ديگر كشورهاي منطقه باشد. قرارگرفتن چابهار در كريدور شمال-‌جنوب با مزاياي فراوانش، نشان از جايگاه ژئوپليتيكي برجسته چابهار در سطح بين‌المللي است؛ همچنان‌كه مشاركت جدي دو قدرت هند (هم‌اكنون) و چين (در آينده نزديك) بيانگر وزن ژئوپليتيكي بالا و توانمندي‌هاي جهاني چابهار است.