صدق الهي و مسئله خلف وعيد

به دست دادن تصوير درست از صفات ذاتي و فعلي خداوند، و تلاش در جهت زدودن شبهات مرتبط با اوصاف الهي، نقشي برجسته در تعميق باور ديني و جلوگيري از انحرافات اعتقادي دارد. صفت صدق الهي هرچند از اوصاف مورد اتفاق است، اما گاهي ممكن است در تعارض با يكي ديگر از باورهاي ديني، يعني جواز عفو و عدم عذاب برخي گناهكاران بر طبق مشيت الهي، جلوه كند. تفضليه كه معتقد به جواز عفو هستند، براي نشان دادن سازگاري ميان اين عقيده با صفت صدق الهي و وعيدهاي موجود در قرآن و احاديث، نظريه هاي مختلفي عرضه كرده اند، كه مهم ترين آنها عبارت اند از: نظرية مبتني بر انكار اطلاق قبح كذب؛ نظرية انشاء انگاري وعد و وعيد؛ نظرية عدم واقع نمايي زبان وعد و وعيد؛ نظريه انكار تنجّز و حمل وعيدها بر استحقاق عقاب، و نظرية مشروط بودنِ وعيدهاي الهي. نوشتار حاضر، كه به شيوة كتابخانه اي و با رويكرد توصيفي تحليلي سامان يافته، بر آن است كه نظرية اخير- يعني مشروط بودنِ آيات و اخبار وعيد و عدم اطلاق و عموميت آنها- نظريه اي استوار و داراي پشتوانة عقلي، قرآني و حديثي است، و چهار نظرية ديگر داراي اشكال اند.