بررسي تطبيقي كاركردهاي شعر در تاريخ بيهقي و تاريخ فخري

A Comparative Study of Function of Poetry in Tarikh-I Bayhaqi and Tarikh-i al-Fakhri

شعر و تاريخ دو حوزۀ جدا از هم هستند و درك سازگاري اين دو در يك اثر مشكل است؛ خاستگاه اولي خيال است و خاستگاه دومي عالم واقع. اما شعر به عنوان يكي از ابزارهاي سودمند و سازنده، حضور گسترده‌اي در متون تاريخي دارد و نقش و كاركردهاي فراواني نظير ادبي، تاريخي، استنادي و تفسيري ايفا مي‌كند و تاريخ‌نگاران براي بيان مقاصد خود از آن بهره مي گيرند. پژوهش پيش‌رو در صدد بررسي تطبيقي و تبيين كاركردهاي مختلف شعر در تاريخ بيهقي و تاريخ الفخري في الآداب السلطانيه ابن طقطقي است و از اين رهگذر مي‌كوشد ميزان بهره‌گيري هر يك از اين تاريخ‌نگاران را از شعر بسنجد و اهداف و كاركردهاي آن را در اين دو متن تاريخي تحليل و تبيين نمايد. برآيند پژوهش نشان مي‌دهد كه شعر در تاريخ بيهقي و تاريخ فخري - مانند كاركرد آن در متون منثور به‌طور كلي- جنبۀ ادبي و آرايه‌اي دارد. همچنين كاركرد تفسيري در اين دو متن مورد استفاده قرار گرفته و كاركرد تاريخي و استنادي كم‌تر مورد توجه اين دو مورخ بوده است.

Poetry and history belong to two different domains and their compatibility seems odd. Poetry has roots in imagination while history is based on reality but sometimes they are intertwined and a historical text uses poetry while a poem may benefit from history. Poetry as a beneficial and constructive tool has a strong presence in historical texts and plays several functions such as literary, historical, referential and interpretational. In this study two texts, Taikh-I Bayhaqi and Tarikh-I Fakhri are analyzed to see how each writer has used poetry. It is argued that using poetry has mostly a literary function. Interpretational and historical functions are less frequent.