تقابل شخصيت رند و صوفي در ديوان حافظ شيرازي

تاكنون شعر و شخصيت حافظ از جنبه هاي گوناگون به رشته تحرير كشيده شده است اما گويي باز گفته هاي بسيار است و بايد براي گفتنشان بيشتر و بيشتر نوشت. حافظ تنها شاعر فارسي زبان است كه در طول 700 سال گذشته عارف و عامي را به خود مشغول كرده است. عرفان و تصوف اسلامي در كنار همه خدماتي كه به جامعه بشري كرده است ظرفيت هاي ادبيات فارسي را نيز بالا برده است حتي در جاهايي كه انحرافاتي در تصوف بوده است و شعرا و نويسندگان ادب فارسي قصد نقد صوفي و صوفي نمايان را داشته اند، آن هم موجب آفرينش آثاري گرانبها شده است. نقد رند و صوفي هم مختص حافظ نيست و از همان ابتدا بزرگان اين مكتب انحرافات و بدعت ها را گوشزد و سعي كرده اند مرز صوفي، متصوف و مستصوف را به خوبي مشخص كنند. صوفي از نظر حافظ مطرود است چون جهان بيني والاي عرفاني را در نيافته و رند شخصيتي مقبول. حافظ هنرمندانه مفهوم رندي را به كلي متحول نموده و به آن بار مثبت و ارزشمندي بخشيده تا آنجا كه از آن مكتب و مذهب ساخته است. صوفي از زبان شاعر شيرين سخني چون حافظ كه به صورت رندانه و گاهي صريح و در پاره يي موارد هم اين نقد به مذمت و دشنام گويي مي انجامد و اظهار تنفر عميق خواجه شيراز را به همراه دارد. مقاله ي حاضر است تحقيقي است پيرامون تقابل شخصيت رند و صوفي در ديوان حافظ شيرازي ما در اين پژوهش برآنيم اوضاع اجتماعي زمان حافظ و علل گرايش وي به رندي و همچنين علت انزجار وي را از صوفيان همراه با شواهدي بررسي كنيم.