اثر استفاده كودهاي شيميايي در افزايش غلظت كادميوم، سرب و روي خاك مزارع كشاورزي اصفهان

Effect of Applying Chemical Fertilizers on Concentration of Cd, Pb and Zn in Agricultural Soils

زمينه و هدف: امروزه مصرف بي رويه كودهاي شيميايي كه حاوي عناصر سـنگين نظير كادميوم، سرب و روي مي باشند علاوه بر مشكلات اقتصادي، خسارات زيادي را به محيط زيست وارد نموده است. بنابراين مصرف بي رويه اين كودها موجب تجمع آلاينده ها در خاك، منابع آب و افزايش آنها در گياهان و زنجيره غذايي انسان و حيوان مي گردند. هدف از اين تحقيق، بررسي اثرات كاربرد كودهاي شيميايي بر افزايش مقدار فلزات سنگين در خاك مزارع در راستاي پيشگيري از آلودگي منابع آب، محصولات زراعي و استفاده بهينه از كودهاي شيميايي است. مواد و روش‌ها: در اين تحقيق، تعداد 20 نمونه خاك و 5 نمونه از كودهاي شيميايي پر مصرف، مورد بررسي قرار گرفت. غلظت فلزات سنگين مورد نظر در نمونه هاي كود و خاك، پس از آماده كردن، هضم و فيلتر نمودن با دستگاه جذب اتمي اندازه گيري شد. يافته‌ها: نتايج نشان داد كه غلظت كادميوم در كودهاي دي آمونيوم فسفات 25/1 برابر ، سوپر فسفات تريپل 7/1 برابر و در ماكرو گرانوله كامل 1.5 برابر بيش از ماكزيمم غلظت قابل قبول فلزات سنگين در كودهاي شيميايي بوده است. غلظت روي در كود سوپر فسفات تريپل حدود 2 برابر و در كود ماكرو گرانوله كامل7 برابر ماكزيمم غلظت قابل قبول بوده است. غلظت كادميوم در كل نمونه هاي خاك مزارع منطقه جرقويه 3 تا 7 برابر و در نمونه هاي خاك مزارع روستاي مباركه 10 تا 35 برابر بيش از حداكثر قابل قبول فلزات سنگين در خاكهاي زراعي بود. غلظت سرب و روي در كليه نمونه هاي خاك مزارع مورد مطالعه كمتر از مقدار حداكثر قابل قبول بود. كودهاي فسفاته داراي تاثير فزاينده و معني داري بر غلظت كادميم، سرب و روي در خاك مزارع مورد مطالعه داشته اند. نتيجه‌گيري: با توجه به مقدار بيش از حد مجاز بعضي از فلزات سمي كمياب مانند كادميوم در اين كودها بايستي مديريتي اعمال گردد تا ناخالصي هاي مضر به حد اقل و مقدار قابل قبول كاهش يابد. و از توزيع و مصرف كودهاي غير استاندارد جلوگيري شود.