يادگيري در پارادايم پيچيدگي : ماهيت ، قلمرو و فرايند

هدف اصلي اين مقاله تبيين ماهيت، قلمرو و فرايند يادگيري بر اساس پارادايم پيچيدگي مي‌باشد. بدين منظور، نخست نظريه‌هاي سنتي يادگيري با نظر به مباني فلسفي آن‌ها مرور شده و نحوه شكل‌گيري نظريه ارتباط گرايي در پارادايم پيچيدگي بررسي شد. سپس، ماهيت، قلمرو و فرايند يادگيري بر اساس پارادايم پيچيدگي تبيين شد. در تبيين ماهيت يادگيري در اين پارادايم، سه ويژگي يادگيري پيچيده شامل «مقارنه دانش و داننده»، «كلاس و فراسيستم‌ها همچون سيستم‌هاي يادگيرنده» و «وابستگي متقابل تدريس و يادگيري» تبيين شدند. سپس، قلمرو يادگيري بر بستر پارادايم پيچيدگي تبيين شد. دراين‌باره، استدلال شد كه يادگيرندگان علاوه بر افراد فراگيرنده مي‌تواند شامل گروه‌هاي اجتماعي و كلاسي، مدارس، اجتماع‌ها، بدنه‌هاي دانش، زبان‌ها، فرهنگ‌ها، گونه‌ها و غيره نيز باشند. ازاين‌رو، سخن گفتن از «سازمان يادگيرنده» در چنين زمينه‌اي معناي شفاف‌تري مي‌يابد. همچنين، درباره فرايند يادگيري استدلال شد كه يادگيري فرايندي «نوپديد» بوده و شامل « تكامل همگام » افراد، گروه‌هاي اجتماعي و جامعه گسترده‌تر است. به‌عبارت‌ديگر، در فرايند يادگيري تأكيد بر روابط ميان عناصر به‌جاي خود عناصر است و ذهن انسان به‌عنوان يك سيستم انطباقي مورد ملاحظه قرار مي‌گيرد.