بررسي اشكالهاي وارد بر برهان محقق اصفهاني در اثبات خداوند با تفكيك تقريرهاي مختلف آن

چكيده از جملۀ براهين اثبات وجود خداوند، برهاني است كه محقق اصفهاني بيان كرده است. اين برهان، در ميان انديشمندان معاصر، طرف داران و منتقدان جدي داشته و در مجموع پنج تقرير، در سه محور كلي، براي آن بيان گرديده است: محور اول، مفهوم واجب الوجود از اين جهت كه مفهومي ذهني است؛ محور دوم، مفهوم واجب الوجود از اين جهت كه از امري وراي خود حكايت ميكند؛ و در نهايت، حقيقتِ واجب الوجود يا موجود بذاته در خارج. هر كدام از اين تقريرها با اشكالهايي مواجه شده است. خلط بين حمل اولي و شايع، مصادرۀ به مطلوب، خلط بين قضيۀ بتيه و غير بتيه و نقض به شريك الباريء، اشكالهاي اصلي اين برهان، در محورهاي سه گانه هستند. در اثر پيش رو، اشكالهاي پيشگفته و نيز پاسخهاي آنها مورد بررسي و داوري قرار گرفته اند و در نهايت اثبات مي شود كه اين برهان در تمامي تقريرهاي خود، مورد نقد بوده و در اثبات وجود خداوند ناكارآمد است.