چيستي «لطيف الكلام» و جايگاه آن در دانش كلام

با مطالعه آثار كلامي دوران متقدم درمي يابيم «لطيف الكلام» عنواني است كه در مقابل «جليل الكلام» به كار مي رود و گوياي طبقه بندي خاصي در مباحث دانش كلام است؛ اما چيستي مباحث الطيف، ويژگي ها و جايگاه آن در دانش كلام، پرسش هاي درخور توجهي است كه كمتر بدان پرداخته شده است. مطالعات تاريخي - كلامي نشان مي دهد در ادوار نخستين تمدن اسلامي، متكلمان علاوه بر آن كه عهده دار پاسخ درباره مسائل اعتقادي و الهياتي مذهب خود بودند، پيش از ساير انديشمندان مسلمان، خود را متكفل تحقيق و پاسخدهي به پرسش هاي عام و بنيادين معرفتي مي دانستند. بعدها در دانش كلام براي پاسخ به اين مسائل، حوزه خاصي در نظر گرفته شد كه در آن به مسائل عام، بنيادين و غيرالهياتي مي پرداختند و در مقدمه دانش كلام از آن بحث كرده، از آن براي تبيين و مدلل ساختن مسائل مختلف دانش كلام بهره مي بردند. از اين مسائل به «لطيف الكلام» ياد مي شود كه در برابر مسائل اعتقادي ديني قرار داشت و در دسته بندي فراگير، به «جليل الكلام» نام گذاري مي گردد. مسائل كلام لطيف در سه بخش مسائل جهان شناختي، فعل شناختي و معرفت شناختي قابل طبقه بندي است.