تبيين تأثير كاركرد گمرك در كنترل قاچاق كالا، مواد مخدر و روان‌گردان‌ها (مورد مطالعه: گمرك مرزهاي تمرچين، سِرو، بازرگان)

عضلات اقتصادي و اجتماعي و حتي امنيتيِ امروز در مناطق مرزي، كه سبب شده‌اند زمينه‌هاي مناسبي جهت ايجاد اشتغال سالم و پايدار ايجاد نگردد، مربوط به سودآوري بالاي قاچاق كالا، مواد مخدر و روان‌گردان‌ها مي‌باشد. از سوي ديگر نبود بستر مناسب اشتغال و فعاليت سالم در مناطق مرزي موجب شده ساكنين اين نواحي به فعاليت‌هاي غيرقانوني همچون قاچاق روي بياورند. استان آذربايجان غربي دروازه ورود به اروپا، كشورهاي عربي و بالعكس بوده و به جهت همسايگي با سه كشور، به‌عنوان يكي از محدود مناطق مهم در سطح كشور، مورد طمع مافياي قاچاق كالا، مواد مخدر و روان‌گردان‌ها قرارگرفته است كه در اين راستا نقش دستگاه‌هاي دخيل ازجمله گمرك، در كنترل حجم‌ها اين اقلام و مواد بيشتر از پيش احساس مي‌شود. تحقيق حاضر به بررسي عوامل مؤثر بر قاچاق كالا، مواد مخدر و روان‌گردان از مرزهاي استان آذربايجان غربي پرداخته است. پژوهش حاضر از نوع توصيفي- تحليل، به لحاظ شيوۀ انجام پيمايشي و ازنظر هدف، از نوع پژوهش‌هاي كاربردي مي‌باشد. جامعۀ آماري تحقيق شامل كليه كاركنان گمرك استان آ. غربي (تمرچين، سرو، بازرگان)، شاغلين بازارچه‌هاي مرزي، پليس اطلاعات و امنيت عمومي (گذرنامه)، فرماندهي مرزباني استان آ. غربي و رانندگان ترانزيتي مي‌باشند كه 312 نفر به روش نمونه‌گيري تصادفي طبقه‌اي به‌عنوان حجم نمونه انتخاب و پرسشنامه محقق ساخته تحقيق مشتمل بر 28 مؤلفه و چهار گويه‌اي تحقيق را تكميل نمودند. براي تجزيه‌وتحليل داده‌ها از نرم‌افزار Spss و آزمون‌هاي آماري كااسكور و فريدمن استفاده‌شده است. يافته‌ها نشان مي‌دهد كليه ابعاد چهارگانه مربوط به پرسشنامه تحقيق (تجهيز گمرك به ابزار و فناوري، اشرافيت اطلاعاتي كاركنان گمرك، نتايج پرونده‌هاي متشكله قاچاق كالا و قوانين و اختيارات گمرك) در جلوگيري از قاچاق كالا و مواد مخدر تأثيرگذار بوده و با توجه به نتايج آزمون فريدمن، بيشترين تأثير مربوط به تجهيز گمرك به ابزار و فناوري و كمترين تأثير مربوط به نتايج پرونده‌هاي متشكله در جلوگيري از قاچاق كالا و مواد مخدر مي‌باشد. نتايج حاصله بيانگر وجود بحراني جدي در منطقه بوده كه در پايان پيشنهادهايي در جهت بهبود وضعيت موجود ارائه گرديده است.