ارتباط تفسير و ساختار حكايت در مثنوي

The Relationship Between Interpretation and the Stories of Masnavi

يكي از مهم ترين موضوع‌ها در زمينه سبك شناسي روايت در متون كهن، چگونگي خوانش و تفسير داستان هاي تمثيلي است. ارتباط اين موضوع با روايت شناسي هنگامي روشن مي‌شود كه با صرف‌نظركردن از محتوا و پيام تفسيرها، به ارتباط آن با خطوط داستاني توجه كنيم. مقاله حاضر درپي دست يابي به مهم ترين شيوه هايي است كه مولوي براساس آنها به تفسير حكايت هاي مثنوي پرداخته است. مي توان گفت ارايه تفسيرها بر محور هم‌نشيني مهم ترين ويژگي تمايزبخش مثنوي از متون مشابه است. مولوي براي ارايه اين تفاسير، حكايت را به-صورت خطوط داستاني مجزا درنظر مي گيرد و متناظر با هر خط داستاني تفسيري ارايه مي-دهد. تعدد اين خطوط داستاني مي تواند نتيجه تنوع شخصيت ها يا پي‌رفت هاي دريافت‌شده از متن باشد. در اين فرايند، ارزش خطوط اصلي و فرعي با يكديگر برابرند؛ بنابراين، در اغلب موارد، تفسير ابتدايي (انگيزه بيان) يك حكايت چندان با تفاسير مياني، پاياني يا حتي تفسير منطبق با خط اصلي داستان هم‌خوان نيست. توجه به خطوط داستاني در شكل گيري تفاسير، هم در تحليل نوعي ويژه از چندمعنايي تمثيل در مثنوي مفيد است و هم مي تواند فراهم-آورنده تبييني روايت شناختي از تداعي معاني در مثنوي باشد.

One of the most important issues in narratologicalstudy of Masnavi is methods of reading and interpreting the allegories. The relationship between this subject and narration is best revealed when we attend to the relationship between interpretations and storylines, regardless of the content of those interpretations. The main aim of this paper is to investigate the methods by which Mawlawiinterpreted the allegories narrated in Masnavi. It can be said that presenting the interpretations on the syntagmatic axis is the most important property of Masnavi. To interpret these stories, Mawlawi reads these as separated storylines, then, presents an interpretation corresponding to each of them. Multiplicity of these storylines is the result of two factors: Multiplicity of characters and Multiplicity of sequences. In this process, the value of main storylines is equal to subsidiary ones. Therefore, sometimes, the motivation (initial interpretation) of telling an allegory is not proportionate to the final and medial ones. The validity of the storylines for presenting the interpretations is both a factor for polysemy of allegories of Masnavi, and a presenter of a narratological explanation for association in Masnavi.