تجزيه و تحليل استراتژي نوآورانه برنامه‌ريزي محيط زيست با رويكرد HSE در صنعت پتروشيمي

Analysis of innovative environmental planning strategy by HSE approach in the petrochemical industry

مقالۀ حاضر، پژوهشي علمي - تحليلي است كه به منظور تجزيه تحليل و تدوين استراتژي نوآورانه برنامه‌ريزي حفظ محيط زيست با رويكرد HSE و در قالب مطالعۀ موردي سازمان منطقه ويژه اقتصادي پارس (عسلويه) انجام گرفته است. در نخستين گام اين پژوهش، عوامل كلان و كليدي تأثيرگذار بر توسعۀ برنامه HSE تبيين و در گام بعدي عوامل استراتژيك موجود در هر زمينه با تعيين اهميت نسبي و تعيين ارزش راهبردي آنها بر طبق الگوي پياده‌سازي ماتريس‌هاي ارزيابي عوامل خارجي و داخلي، با استفاده از تكنيك دلفي و توسط پرسشنامه‌اي با سؤال‌هاي بسته پاسخ (در طيف ليكرت با پنج درجه) مورد ارزيابي قرار گرفته است. به اين ترتيب عوامل استراتژيك برون‌سازماني و درون‌سازماني رتبه‌بندي شده و مهم‌ترين فرصت‌ها، تهديدها، نقاط قوّت و ضعف‌هاي‌ سازمان، در راستاي توسعۀ حفاظت محيط زيست بر پايه HSE معرفي شده است. در‌نهايت نيز به كمك ابزار تعيين موقعيت استراتژيك و تدوين استراتژي، راهبردهايي در دو گروه عمده و خاص سازمان منطقه ويژه اقتصادي پارس (عسلويه)، تدوين و ارائه شده است. از مجموع عملكرد عوامل استراتژيك نتيجه مي‌شود كه به طور كلّي سازمان منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي، به لحاظ استراتژيك در موقعيت غلبۀ فرصت‌ها بر تهديدات و غلبۀ نقاط ضعف بر قوّت‌ها قرار دارد. از اين رو مي‌توان با اجراي «استراتژي‌هاي فرصت - ضعف»، از مزيت‌هايي نهفته در فرصت‌ها، در جهت جبران نقاط ضعف سازمان استفاده كرد.

The importance of considering the environment in the oil industry and related industries is undeniable in order to develop sustainable industry. This study is a scientific-research which is conducted to analyze and develop innovative strategies by HSE approach and environmental planning, using a case study of the Pars Special Economic Zone (Assaluyeh). Key factors influencing the development of HSE program have been explained in the first step of this research and the next step has been identified strategic factors in every field. Each of these factors, the relative importance and strategic value of implementing matrix model evaluation according to internal and external factors, using the Delphi technique and were evaluated by a questionnaire. Thus, the strategic and internal-external organization factors have been ranked and the most important opportunities, threats, strengths and weakness points of the organization, with the aim of development of environmental protection based on HSE, have been introduced. Finally, evaluating the total function of strategic factors conclude that the strategic position of Pars Special Economic Zone (Assaluyeh), is able to overcome the opportunities to threats.