جايگاه اراده در ارزش‌ داوري انسان از ديدگاه قرآن كريم با تأكيد بر فضيلت ايمان

The Place of Will in Human Value-Judgment As Perceivable in the Quran with an Emphasis on the Virtue of Faith

در اين مقاله ضمن اينكه اصالت اراده در ارزش‌داوري انسان تبيين شده است، ميزان توجه به اين مسئله در قرآن كريم مورد بررسي قرار گرفته است؛ اينكه آيا از منظر قرآن كريم تنها ارادۀ انسان‌ها معيار ارزيابي اخلاقي انسان است يا معيارهاي غيرارادي نيز در اين ارزيابي دخالت دارد. ايمان و كفر، علم و جهل، شك و يقين از جمله معيارهايي است كه در قرآن براي ارزيابي اخلاقي انسان‌ها مطرح شده است. در برخي از اين عناوين اراده نقش جدي و در برخي نقش كمرنگي دارد. در اين مقاله به تفصيل جايگاه اراده در «ايمان» به عنوان يكي از محوري‌ترين فضايل اخلاقي انسان بررسي شده است. اراده در معيارهاي ديگر سعادت و ارزشمندي قرآن نيز كه به نوعي ذيل ايمان هستند، تحقيق شده است؛ در مجموع اين نتيجه به دست آمده كه اراده در تحقق «ايمان» جايگاه و نقش اصلي را دارد. در برخي امور ديگر مانند «شك‌» كه زمينه ساز گمراهي انسان است، اراده در شرايط خاص نقش بسيار تعيين‌كننده‌اي داشته است. بنابراين در بررسي نقش اراده و كارآمدي آن بايد شرايط آن را نيز در نظر گرفت