حضور شعري يا تجربه متنبي از نزديك

Al-Mutanabbi’s Poetic Presence or Experience-near

تاكنون كمتر شاعري مانند متنبي توانسته است انديشه و قلم دانشمندان و اديبان و شاعران بسياري را، از گذشته تاكنون، به خود مشغول كند و در روزگار حياتش با چنان اقبالي روبه‌رو شود. در اين جستار برآنيم راز اين‌همه اقبال به شعر متنبي و تفضيل او بر ديگران و خاتم شاعران عرب‌بودنش را دريابيم. از گذشته‌هاي دور تاكنون، اين مهم را از زوايا و منظرهاي مختلفي بررسيده و كاويده‌اند. در پژوهش حاضر، اين دقيقه در شعر متنبي از رهگذر دو اصطلاح "حضور" و "غيبت" صوفيه، كه همانند شاعران بر شهود تكيه دارند و مفاهيمي چون "تجربه از نزديك" و "تجربه از دور" و با تكيه بر اين بيت متنبي: «فالخيل و الليل و البيدا تعرفني/ و السيف و الرمح و القرطاس و القلم» كاويده شده است. متنبي با حضور هميشگي‌اش در تجربه‌هاي شعري خويش توانسته آنچه را از اعيان در پرده بوده است آشكارا ببيند تا حكم غيبي براي او به حكم عيني تبديل شود. راز جاودانگي متنبي را در همين حضور هميشگي يا به‌تعبيري در همين تجربه از نزديك يا به‌قولي در آشنايي و معرفت شاعر مي‌توان جست. همين مهم سبب شده است تا شعرش «مرجع ضمير زندگي» شود.