بررسي چرخه اسپرماتوژنز سوسمار سبز خزري در استان مازندران

The Spermatgenic Cycle of the Caspian Green Lizard in Mazandaran Province

سوسمار سبز خزري (Lacerta strigata) متعلق به خانواده لاسرتيده، روزفعال بوده و زيستگاه اصلي آن در نواحي خزري و مديترانه اي، تپه هاي ماسه اي و شنزارهاي سواحل دريا، مرداب يا رودخانه ها با پوشش گياهي استپي و اغلب بوته اي مي باشد. از آنجا كه مطالعات اندكي بر روي چرخه هاي توليـدمثلي سوسمار سبز خزري در ايران و جهان صورت گرفته، لذا اين تحقيق به منظور بررسي چرخه ي اسپرماتوژنز اين گونـه در استان مازندران انجام شد. از 15 فروردين تا 30 شهريور 1392 تعداد 24 نمونه ي نر از سه ايستگاه گوهرباران، آبندانسر و آبندانكش در اطراف شهرستان ساري در گشت هاي روزانه و با دست جمع آوري شدند. پس از انتقال نمونه ها به آزمايشگاه با كلروفرم بيهوش شدند و صفات مورفومتريك آنها شامل طول سر ، طول بدن و دم، طول و عرض همي پنيس، طول و عرض بيضه، وزن بدن و بيضه ها اندازه گيري شد. در طي شش ماه دوره ي فعاليت اين گونه، بيضه ي 24 نمونه نر بالغ مورد بررسي ريختي و بافتي قرار گرفت. نتايج حاصل از اين تحقيق نشان داد اسپرماتوژنز در اين گونه شامل چهار فاز فعال، انتقالي، غيرفعال و ترميمي است. دو فاز آخر مرز مشخصي نداشته و با اين كه توليد اسپرم وجود ندارد ولي ترميم لايه زاينده از شهريور آغاز و تا اوايل فروردين ادامه دارد. اسپرماتوژنز از اواخر اسفند آغاز و اوج آن در فصل بهار و در خرداد ماه بوده و از مرداد به بعد كاملاً متوقف مي شود. توليدمثل اين گونه از نوع فصلي و اسپرماتوژنز از نوع پيوسته است.