اسلام و جهاني شدن ،ترابط يا تباين بررسي ديني پديدۀ جهاني شدن بر اساس رهيافت گفتمان

ISLAM an‎d GLOBALIZATION, TIES o‎r CONTRADICTION RELIGIOUS STUDY OF THE PHENOMENON OF GLOBALIZATION BASED ON THE DISCOURSE APPROACH

واژۀ جهاني شدن در دو دهۀ اخير يكي از پركاربردترين واژه‌هاي عرصۀ سياستگذاري اقتصادي،فرهنگي و سياسي داخلي و بين‌المللي كشورها و نيز موضوع بحث‌هاي دانشگاهي و ژورناليستي بوده است. به‌رغم كاربرد گستردۀ واژۀ جهاني شدن در ادبيات سياسي جهان معاصر، هنوز معنا و مفهوم آن مناقشه‌آميز است و بسته به اينكه از چه زاويه و با چه نگرشي به آن نگريسته شود، معنا و مفهوم متفاوت پيدا خواهد كردكه ظهور واژه‌هاي مختلفي همچون «جهاني شدن»، «جهاني‌سازي»، «جهان‌گرايي»، «غربي شدن» و «آمريكايي» شدن در بسياري از جوامع از جمله ايران بيانگر اين امر است. در مورد ماهيت جهاني شدن رويكردهاي متفاوتي وجود دارد. جهاني شدن به‌عنوان يك پروسه و جهاني شدن به‌عنوان پروژه دو نگرش رايج و متفاوت نسبت به اين پديده است. در اين پژوهش با استفاده از مدل تحليل گفتمانلاكلا و موفه ديدگاه اسلام نسبت به جهاني شدن بررسي مي‌شود. براساس بررسي‌هاي ديني مي‌توان به اين مطلب اذعان كرد كه در اسلام نيز به مانند گفتمان‌هاي ديگر، برداشت‌هايي وجود دارد كه با جهاني شدن همساز است و حتي راه آينده را بر آن توصيه مي‌كند. اگرچه جهاني شدن در برداشت اسلامي با پديدۀ جهاني شدن كنوني، هم در تعريف و هم در اهداف و روشها، تفاوتهاي بنيادي دارد، مي‌توان گفت جهاني شدن از ديدگاه اسلام ديدگاهي پروسه‌اي است و آن را از پيش تعيين‌شده نمي‌داند.اين مقاله درصدد است با تأملي بر آيات قرآن و روايات رابطۀ اسلام با اين مفهوم را تبيين كند.

The term globalization has been one of the most widely used words in the field of economic, cultural, political, domestic and international politics in the past two decades, and has been the subject of academic and journalistic discussions. Despite the widespread use of the word "globalization" in the contemporary political world literature, its meaning is still controversial, and depending on what angle and attitude it is looked at, there will be a different meaning and concept that the emergence of various terms such as “Globalization”, “Westernization”, and “Americanization” in many societies, including Iran, express this. There are different approaches to the nature of globalization. Globalization as a process and globalization as a project are two common approaches to this phenomenon. In this research, using the Lacla and Mouffe discourse analysis model, Islam's perspective on globalization is examined. According to religious studies, it is acknowledged that in Islam, as in other discourses, there are perceptions that are consistent with globalization and even the future of the world, although globalization in the Islamic conception of the current globalization phenomenon, both in defining and in goals and methods have fundamental differences. It can be said that globalization, from the perspective of Islam, is a procedural perspective and it is not presupposed. This article seeks to explain the relationship between Islam and this concept with reflection on Qur'an and narrations.