طبيعت گرايي انتقادي و فرانظريه اجتماعي ـ سياسي

CRITICAL NATURALISM an‎d SOCIO-POLITICAL METATHEORY

نظريه‌هاي اجتماعي و سياسي بر پايه مبادي فرانظري خود كه دلالت بر هستي‌شناسي اجتماعي و نتايج معرفت ـ روش‌شناختي حاصل از آن دارد، بويژه در تاريخ معاصر به اردوگاههاي مختلف عينيّت‌گرايانه و ذهنيت‌گرايانه تقسيم شده و بدين ترتيب، قرائتهاي مختلف از رابطة فرد ـ جامعه و ساختار و كارگزار را عرضه كرده‌اند. درمقابل فرانظريه‌هاي انتقادي كه درصدد فرارفتن از تقابل عينيت‌گرايي ـ ذهنيت‌گرايي در مورد رابطة فرد ـ جامعه و ساختار ـ‌كارگزار بوده‌اند، به ارائه رويكردهايي انتقادي پرداخته‌اند كه همزمان ضمن توجّه به قابليتها و نكات مثبت جريانهاي رقيب در باب واقعيت اجتماعي ـ سياسي، به دور از جوانب نقص آنها در باز نمودن واقعيت اجتماعي ـ سياسي باشد.

Socio-political metatheories based on ontological and epistemological foundations, could be devided to different objectivist and subjectivist fronts. According to such a devide, different interpretation of individual-society and agent-structure could be renderd. In contrast,critical metatheories that seek to transcend the contradiction between objectivity-subjectivity in the individual-society and agent-structure relation, render some kinde of critical approach that at the same time conciders the positive and negative capabilities of both fronts in representing the socio-political reality.Critical realism as an total approach to philosophy of science in the first place, introduce the critical naturalism as a metatheorical foundation in respect of socio-political ontology and epistemology to transcend the objectivity-sujectivity dichotomy between individual-society and agent-structure.The importance of such transcending especially in the realm of political theory is that it brings with itself a realistic justification of theory-practice rationality that relates to the objectivity-subjectivity and fact-value distinction.