كاربرد و كاركرد مثل در مجموعه داستانِ يكي بود و يكي نبود جمال زاده

شاعران و نويسندگان فارسي زبان، همواره براي آنكه به لطف و شيريني و رسايي كلام خويش بيفزايند، از مثل بهره برده اند. در ميان نويسندگان معاصر، محمدعلي جمال زاده در داستان هاي خويش از مثل مكرر استفاده كرده است. او در پنج داستان در مجموعه يكي بود و يكي نبود، 73 مثل به كار برده است. شيوه هاي كاربرد (چون اقتباس، حل، اشاره و تصويرسازي) و كاركردهاي مختلف (چون اجتماعي، ارزشي، اخلاقي، انتقادي و طنزآميز) اهميت مثل را در نظر اين نويسنده و كنجكاوي و علاقه مندي او را نسبت به ادبيات عامه نشان مي دهد. همچنين بيان ارزش هاي بارز فرهنگي و يا مخالفت با ضد ارزش ها از نظر مضموني براي نويسنده اهميت داشته است. در مجموعه يكي بود و يكي نبود، كاربرد مثل ها به تقويت و پرداخت بعضي عناصر داستاني (شخصيت پردازي، لحن، فضاسازي، موضوع و درون مايه و ... ) نيز كمك كرده است. مي توان گفت كاربرد مثل جزو ويژگي هاي سبكي جمال زاده شده است.