ظرفيت‌هاي ترويجي صلح و آشتي در آموزش حقوق كيفري

در جهان كنوني كه آكنده از منازعات و درگيري‌هاي گسترده در سطوح ملي و منطقه‌اي است، صلح و آشتي و متعاقباً ترويج و آموزش فرهنگ آن، گمشده‌اي است كه بايد آن را در اعماق تار و پودِ آيين، رسوم و فرهنگ هر ملت با بهره‌گيري از فرآيند نظام آموزشي و تربيتيِ آن جامعه جستجو كرد. در اين ميان، حقوق كيفري به عنوان يكي از شاخه‌هاي دانش حقوق در نظام آموزشي ايران كه بيش‌ترين اقتباس را از دانش ديرپاي هنجاريِ مسلمين: فقه اسلامي داشته است، به رغم آن‌كه به مقولۀ جرم، مجرم و مجازات نظر داشته و به ظاهر عاري از هرگونه صلح و آشتي و مملو از خشونت و تعدّي قانوني در قالب سزادهي است اما در بطن خود توجه ويژه‌اي به مفاهيم صلح و سازش و اصلاح ذات البين دارد. در جُستار حاضر تلاش شده است با روشي توصيفي تحليلي و با تكيه بر مطالعات اسنادي و نصوص قانوني، ضمن برجسته ساختن قابليت‌ها و ظرفيت‌هاي نهفته در مباحث و سرفصل‌هاي آموزش حقوق كيفري در ترويج صلح و اشاعه آشتي و نوع‌دوستي، رويكرد صلح‌جويانه اين دانش در دو حوزه حقوق كيفري شكلي و ماهوي مورد واكاوي قرار گيرد. جلوه‌هاي عفو، گذشت و ميانجي‌گري در حقوق كيفري چه در مرحله صدور حكم و رسيدگي قضايي و چه در مرحله اجراي مجازات و كيفردهي، بيانگر تلاش مضاعف براي كاستن از بازتوليد خشونت و تقليل حس خصومت و به دنبال آن تقويت و اعتلاي روح صلح و آشتي است به گونه اي كه برخلاف تصور رايج عرفي، يك حقوقدان كيفري، متأثر از آموزه‌هاي مبتني بر صلح و آشتي، بيش از آن كه مجازات‌گرا آموزش يافته باشد فردي صلح‌طلب و كيفرگريز تربيت شده است.