بازشناسي تاثير اقليم بر ساختار پوشش حمام هاي صفوي

حمام ها از جمله بناهاي غير مذهبي ايران هستند كه در فرهنگ ايراني پيش از ظهور اسلام و پس از آن، در آن ها به بهداشت فردي به عنوان آموزه اي ديني توجه مي شد. از اينرو همواره معماري منحصر بفردي داشته اند و آثار بجا مانده از آنها در گوشه و كنار ايران حاكي از اين ميزان توجه است. بنا به دلايل متعدد، همچون ويرانگري مغول‍‍ها، از حمام هاي پيش از دوره صفويه آثار زيادي بر جاي نمانده است؛ اما با ورود اسلام و توجه به فرايض مذهبي بر اهميت حمام ها بيش از پيش افزوده شد؛ به گونه اي كه مي توان دوره صفويه را درخشان ترين دوره در معماري بناهاي تاريخي علي الخصوص حمام ها دانست. با توجه به اين امر كه حمام ها از ديرباز اهميت فراواني داشته اند و استحمام شامل مراحل مختلفي بوده است، بنابراين حمام هاي سنتي ايران همواره داراي فضاهايي با عملكردها و خصوصيات متفاوت بوده اند كه قرارگيري اين فضاها در كنار يكديگر و نسبت ها و تناسبات در كالبد معماري حمام ها تابع موقعيت اقليمي و جغرافيايي حمام، موقعيت شهري و... بوده است. از اينرو، با توجه به اهمي‍ت معماري حمامها در دوران صفويه، در مقاله حاضر به روش توصيفي و تحليلي، پس از بيان تاريخچه حمام ها و ويژگي معماري آنها در دوره هاي مختلف، معماري دوره صفويه با تاكي‍‍د بر حمام هاي آن بررسي شده است. بدين منظور حمام هاي اين دوره در چهار اقليم سرد و كوهستاني، معتدل و مرطوب، گرم و خشك و گرم و مرطوب، به لحاظ ويژگي هاي كالبدي و پوششي مورد تجزيه و تحليل قرارگرفته شده است. نتايج حاصله نشان مي دهد كه پوشش حمام ها در ايران به سبب گستردگي و تنوع آب و هوايي (تنوع اقليمي) و ميزان بارندگي، نوع مصالح در دسترس، تفاوت هاي بسياري داشته است؛ بنابراين ساختار اين بناها نيز همواره تحت تاثير اين پوشش ها و مصالح به كار رفته داراي تفاوت هايي مي باشد.