حضانت متولدين از رابطه نامشروع در فقه عامه، حقوق ايران و كنوانسيون حقوق كودك

حضانت در لغت به معناي در زير بال گرفتن، در برداشتن، در دامن خود پروراندن، دايگي و پرستاري كودك و در اصطلاح حضانت عبارت است از نگهداري مادي و معنوي طفل توسط كساني كه اين وظيفه به‌عهده آن‌هاست، اطفال نامشروع، اطفالي هستند كه در نتيجه روابط جنسي ممنوع بين زن و مرد نامحرم به وجود مي‌آيند. حال پرسش اساسي اين است كه حضانت اطفال نامشروع برعهده چه كساني است؟ كه پژوهشگر از سه منظر فقه عامه، حقوق ايران و كنوانسيون حقوق كودك، مورد بررسي قرار داده است و به اين نتيجه رسيده است كه: در فقه عامه هر يك از فرق نظرات متفاوتي مطرح كرده‌اند امّا آن‌چه مشهود به‌نظر مي‌رسد رعايت شرايط مناسب در نگهداري و پرورش كودك مي‌باشد و نظر اكثر بر حضانت مادر عرفي اولي مي‌باشد. در حقوق ايران با توجه به ماده 1168 قانون مدني كه حضانت را حق و تكليف ابوين مي‌داند و هم‌چنين رأي وحدت‌رويه شماره 617 ديوان عالي كشور به استناد نظر برخي فقهاي معاصر در جهت حمايت از اطفال نامشروع و مشخص نمودن وضعيت حقوقي اين اطفال، نسب خوني و طبيعي آن‌ها را محترم شمرده و به‌جز توارث كليّه تكاليف مربوط به پدر را بر عهده پدر عرفي قرار داده. از اين‌رو حضانت اين دسته از اطفال علاوه بر موارد ذكر شده بر اساس قانون جديد حمايت خانواده تا 7 سال به‌عهده مادر عرفي و پس از آن تا سن بلوغ با پدر عرفي مي‌باشد. در كنوانسيون حقوق كودك با توجه به ماده 2 كه فرقي بين كودك مشروع و نامشروع ندانسته و آن‌چه از اهميّت ويژه برخوردار است همان حفظ منافع و مصالح عاليه كودك مي‌باشد لذا حضانت اطفال نامشروع تا جايي‌كه به منافع و مصالح كودك آسيبي نرسد تا سن 18 سالگي برعهده پدر يا مادر عرفي مي‌باشد. اميد مي‌رود با درك حقيقت قداست خانواده و حفظ نسب مشروع هم‌چنين بسترسازي مناسب براي ازدواج‌هاي به‌هنگام و ساده از تولد اطفال نامشروع جلوگيري گردد و در صورت موارد بسيار نادر حمايت‌هاي خاص قانوني در جهت رشد و تعالي اين‌گونه اطفال حافظ موقعيّت آنان باشد.