تطبيق و واكاوي تاثيرات دادگستري و دادرسي در ايران باستان بر دادگستري نوين

با بررسي تاريخ دادرسي در ايران باستان مي‌توان فهميد كه دادگستري در اين سرزمين در مرحله‌اي از اهميت قرار داشته كه كشورهاي متمدن آن زمان از آن بي‌بهره بوده‌اند. بنا به قول تاريخ نويسان يوناني و سنگ نوشته‌هاي آشوري و كتاب تورات، مادها از نخستين كساني بودند كه در اين سرزمين حكومت مي‌كردند و در امر قضا سخت‌گير و سرپيچي از قانون را روا نمي‌دانستند و متخلفان را به شدت مجازات مي‌نمودند. با اين روش عدالت را رعايت مي‌كردند و به حكومت‌هاي بعد از مادها هم سرايت نمود؛ اينكه مقام عدل و عدالت كه پايه دادرسي است تا چه اندازه داراي اهميت مي‌باشد؟ مي‌توان گفت در ايران آيين و تشريفات دادرسي از عرف، قواعد دين زرتشت و فرامين پادشاه سرچشمه مي‌گرفت. از زمان هخامنشيان، قرائن كافي در دست است كه عدالت به كودكان آموزش داده مي‌شد و هم در اجراي آن در داوري به حد افراط اعمال مي‌گرديد. معمولاً قاضي‌ها از ميان اشخاص لايق و امين و دانشمند منصوب مي‌شدند و اگر حكم غلط در نتيجه گرفتن رشوه صادر مي‌نمودند به مجازات اعدام محكوم مي‌شدند. چنانچه اين نحوه‌ي گزينش قاضي‌ها در دوره‌هاي مختلف حكومت‌ها در ايران هم جاري بوده چنان‌كه بعد از ورود اعراب به ايران و رواج اسلام در اين سرزمين قاضي‌ها از ميان مردم متقي و بر اساس سنت و قرآن برگزيده مي‌شدند، هم اكنون و پس از انقلاب مشروطه هم شرايط گزينش قاضي‌ها، نهادينه شده و قاضي منصوب بايد داراي شرايط اخلاقي، ديني و اجتماعي خوبي باشد تا براي منصب قضا، انتخاب شود.