خطاب استدلالي اشعار شيعي در رثاي امام حسين بررسي تطبيقي ابعاد حماسي و عاطفي اشعار عاشورايي شهريار و بحرالعلوم

اين پژوهش، با هدف بررسي تطبيقي گونه‌هاي خطاب استدلالي اشعار بحرالعلوم و شهريار در رثاي امام حسين7 انجام گرفت. شاعران متعهد؛ سيدمهدي بحرالعلوم در شعر عربي، و شهريار در شعر فارسي، با عاطفه عميق به موضوع عاشورا پرداخته‌اند. مباني احتجاج در رثائيات آن‌ها، شامل مباني استدلالي، با استناد به عقل (مخاطب قرار دادن عقل و دوستي اهل‌بيت و پاسخ به ادعاي باطل ستم‌گران)، استمداد از عنصر عاطفه و احتجاج به آيات قرآن (شايستگي اهل‌بيت به خلافت و امامت و پاسخ به ادعاي باطل خلفاي اموي و عباسي) و مباني احتجاج، با استناد به احاديث و روايات (جانشيني امام علي7 و حديث كسا) است. با بررسي منقبت‌هاي امام حسين7، تصاويري كه تداعي مي‌شود سخن را از اندوه كل هستي آغاز مي‌كنند؛ آن‌گاه وارد موضوع عطش و شهادت شده، قصيده خود را با اسارت زنان و كودكان به پايان مي‌برند. تمايز اشعار بحرالعلوم در ابياتي است كه به كوفيان و نامه‌هاي آنان اختصاص مي‌دهد و در شعر شهريار، تصاوير معركه عاشورا بيش‌تر و جنبه عاطفي فزون‌تر است. هر دو شاعر در قصيده خود، به شيوه گفت‌وگو، در بيان عظمت امام حسين7 استدلال مي‌كنند، ولي اين شيوه در اشعار بحرالعلوم پررنگ‌تر است.