طراحي الگوي مفهومي زيارت مجازي براي اماكن متبركه؛ مطالعۀ زيارت مجازي حرم امام علي‌ بن ‌موسي‌الرضا(ع)

Conceptual Modeling of Virtual Pilgrimage for Holy Places; Virtual Pilgrimage Study of Imam Reza's (peace upon him) Shrine

امروزه قابليت‌هاي فضاي مجازي اين امكان را فراهم كرده است كه مشتاقان زيارت فارغ از محدوديت‌هاي مكاني و زماني بتوانند قصد زيارت كرده و گويي در مكان‌هاي مقدسۀ مورد نظرشان به زيارت بپردازند. هدف از اين مقاله بررسي زيارت در فضاي مجازي و طراحي يك الگوي مفهومي براي آن است. اين الگو علاوه بر تبيين مؤلفه‌هاي مرتبط با زيارت مجازي امكان طراحي بهتر و مؤثرتر اين نوع زيارت را در فضاي مجازي فراهم مي‌كند. براي اين منظور نظر كاربران پس از انجام زيارت مجازي امام علي بن موسي‌الرضا(ع) بررسي گرديده است؛ از اين جهت تعداد 41 نفر از شهروندان كرماني به‌دليل بعد مسافت با مشهد مقدس و توجيه‌پذيري زيارت مجازي به‌صورت انتخابي گزينش گرديدند. داده‌هاي تحقيق از طريق مصاحبۀ عميق با اعضاي نمونه جمع‌آوري شده است. روش تحقيق كيفي و استفاده از تحليل مضمون راهبرد تجزيه و تحليل داده‌ها بوده است. براي تحليل داده‌ها از نرم‌افزار اطلس‌تي استفاده شده است. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه زيارت مجازي با داشتن ويژگي‌ها و قابليت‌هاي مخصوص به خود به‌ترتيب تحت تأثير چهار دسته از عوامل پشتيبان، روان‌شناختي، زيبايي‌شناختي و فني قرار دارد. هر يك از اين عوامل شامل موارد متعددي هستند كه توجه به آن‌ها در طراحي زيارت مجازي باعث انجام يك زيارت مجازي مطلوب شده و در نتيجه، حس حضورِ كاربر را افزايش داده و استفاده از كاركردهايِ مثبتِ زيارت مجازي را به دنبال خواهد داشت. همچنين، عدم مطلوبيت زيارت مجازي و در نتيجه، عدم حس حضور، استفاده از كژكاركردهاي زيارت مجازي را نتيجه مي‌دهد.