خوانشي لكاني از شعر «نداي آغاز» اثر سهراب سپهري

(A Lacanian Reading of Sohrab Sepehri's "The Primeval Call" ("Neday-e-Aghaz

سهراب سپهري، شاعر و نقاش ايراني، اشعار خود را در هشت­ كتاب گردآورده و بيش‌تر، از لحاظ نوع نگاهش به زندگي، طبيعت، خدا، نيك و بد، زشت و زيبا و ...، مورد توجه منتقدان بوده است. «حجم سبز» و «ما هيچ، ما نگاه»، دو دفتر پاياني هشت ­كتاب­، بدان جهت كه در سير تكامل شعر و انديشه­، پخته ­تر هستند، اهميت بيش‌تري دارند. هدف از نوشتن اين مقاله­، نقد و بررسي شعر «نداي آغاز» سهراب سپهري است. بدين منظور نگارنده نظريه­ ي روان­كاوي لكان را در نقد شعر به كار بسته و سعي كرده است اين شعر را بر اساس نظريه­ ي يادشده، بسنجد و بر اساس آن به درون­مايه­ ي شعر، دست يابد. بررسي شعر «نداي آغاز» نشان مي­دهد سپهري علاوه بر عرفان شرق و ذن­بوديسم، به مدد فلسفه و روان­كاوي غرب، به ويژه روان­كاوي لكان، سعي در شناخت حقيقت دارد. «واژه»، مجازا زبان، نماينده­ ي ساحت نمادين در تعابير لكان، است. تركيب «وسعت بي ­واژه»، توصيفي از «آغاز» ­(beginning) و مقصد راوي شعر، نشانه ­اي از دوره­ ي پيشازباني است كه با ساحت واقع در تعابير لكان انطباق دارد و تاكيد راوي شعر براي رفتن به «وسعت بي ­واژه» اين معني را القا مي­كند كه واژه(زبان) مانعي در راه شناخت است و راوي شعر، سعي دارد آن را از سر راه خود بردارد.