ارزيابي نظريه‌ي عامليت و خادميت و انطباق آن با ديدگاه اسلامي

مديريت كارگزاري يا عامليت شيوه‌اي از مديريت است كه در آن منافع فردي بر منافع جمعي و سازماني ارجحيت دارد و مديران بيشتر در پي منافع شخصي خويش هستند. در حالي كه خادميت شيوه‌اي مديريتي است كه در آن مديران خود را خادم جمع مي‌دانند و خويش را وقف اهداف جمعي و سازماني نموده و منافع جمع را بر منافع فردي اولي مي‌دانند و معتقدند در صورت تأمين شدن منافع جمع و سازمان، منافع فردي نيز خودبه‌خود محقق خواهند شد. به نظر مي‌رسد در يك جامعه اسلامي مديران بايد خادم مردم باشند. اما در عمل مشاهده مي‌شود كه بسياري از مديران از حالت خادم به مخدوم سازمان‌ها و جامعه تبديل شده‌‌اند. لذا بررسي عوامل مؤثر بر گرايش مديران به يكي از اين دو شيوه حائز اهميت مي‌باشد. عوامل روانشناختي، ساختاري، فرهنگي و از همه مهمتر رابطه‌ي بين اصيل (مردم) و وكيل (مدير) كه در تعيين شيوه مديريتي مطلوب تأثيرگذار هستند كه مورد بحث قرار گرفته‌اند بعلاوه دو شيوه مديريتي مذكور با تئوري‌هاي كلاسيك و نئوكلاسيك و ديدگاه اسلامي نيز تطبيق داده شده‌اند. بررسي‌هاي انجام گرفته حاكي از آن است كه شيوه عامليت به نوعي همان تئوري كلاسيك مديريت مي‌باشد و شيوه خادميت نيز تا حدود زيادي با ديدگاه نئوكلاسيك‌ها مطابقت دارد. در ضمن ديدگاه اسلامي هم (به جز در چندين ويژگي خاص) ديدگاه خادميت را مورد تأكيد قرار مي‌دهد