راهبردهاي فهم پديده اسلام‌هراسي بر پايه شرق‌شناسي

اسلام¬هراسي عبارت از خصومت غيرمنطقي برخي گروه¬ها و جريانات غرب‌محور با مسلمانان است. دشمني و خصومت مفروض به لحاظ نظري و مرجعيت فكري بر بنيادهاي نظري متعدد و نوعي گفتمان ايدئولوژيك بسيار پيچيده متكي و مبتني است كه طبعاً براي شناخت عميق¬تر پديده «اسلام هراسي» ناگزير از مراجعه به منابع كلاسيك و معاصر مرتبط با آنها هستيم. در اين مقاله، با گردآوري اطلاعات از منابع كتابخانه اي معتبر و با بهره گيري از روش توصيفي- تحليلي، به واكاوي يكي از مهمترين مباني نظري اسلام هراسي يعني گفتمان «شرق شناسي» به ويژه رويكرد انتقادي ادوارد سعيد به آن و نيز تاريخچه، تعاريف و كاركردهاي تاريخي اين گفتمان، ازجمله خدمت به سياست و استعمار مي پردازيم. همچنين، نحوه تعامل قاطبه مستشرقان با اسلام و مهمتر از آن، پيوند ميان دو مفهوم اسلام هراسي و شرق شناسي مورد بحث قرار خواهد گرفت. نتيجه نهايي، لزوم شناخت و بررسي انتقادي «كليشه هاي شرق شناسانه» است كه در سده‌هاي اخير، همواره به عنوان منبع و مرجع اطلاعاتي غربيان از اسلام و مسلمانان مورد استناد قرار گرفته و به‌نوعي منشأ و ريشه اسلام هراسي معاصر محسوب مي شوند. برخي از مشهورترين اين كليشه ها عبارتند از: عقب‌مانده و توسعه نيافته، نابهنجار و منحرف، فرومايه و نازل، ثابت و يكنواخت، متحجر و متعصب، شرور و جنگ طلب، تندرو و تروريست، خشونت گرا و زن ستيز و غيره.