بررسي عملكرد شركت نفت ايران و انگليس در مقابل نيروي كار بومي (از ابتدا تا ملي شدن نفت)

اكتشاف نفت در اوايل قرن بيستم در خوزستان، سرآغاز دوره جديدي در تاريخ ايران بوده است. دوره­اي كه با حضور انگليسي­ها و شركت نفت ايران و انگليس همراه بود. پس از اعطاي امتياز نفت جنوب به ويليام ناكس دارسي در 1280ش. /1901م. كه به شكلگيري شركت نفت ايران و انگليس منجر شد، اين شركت بنا بر نياز خود در حوزه عمليات نفتي شروع به استخدام كارگران ايراني كرد. به تدريج و با استخدام نيروي كاري كه از ديگر مناطق ايران به خوزستان مهاجرت كردند و نيز توسعه تاسيسات نفتي، كارگران مناطق نفت خيز با مطالبات جدي شركت را وارد چالش بزرگي نمودند. تمركز هزاران كارگر در اين مناطق در شرايط بد اقتصادي و معيشتي، سرانجام به متشكل شدن آنها و اعتصابات كارگري انجاميد كه مقابله جدي شركت نفت ايران و انگليس را نيز به دنبال داشت. كارگران خواهان افزايش دستمزد، مسكن و امكانات بهداشتي بودند؛ اما به نظر مي‌رسيد آنچه براي شركت اولويت داشت، صرفه جويي و بهره وري عمليات نفتي بود. پژوهش حاضر با توجه به اسناد آن دوره و گذري كوتاه بر وضعيت نيروي كار شركت نفت ايران و انگليس به بررسي عملكرد اين شركت در پاسخگويي به مطالبات كارگري مي پردازد.