جريان اهل ادب اماميه در مدرسه حديثي بغداد از آغاز تا سده چهارم هجري

The Literary Movement of Imamiyya in the Hadith School of Baghdad: from the Beginning to the Fourth Century

بغداد يكي از اصلي ترين مراكز تجمع شيعيان امامي است كه در طول سده هاي متمادي به مكان مناسبي براي رشد فرهنگ تشيع در عرصه هاي حديثي، تفسيري، فقهي و كلامي تبديل شده است. در ميان جريان هاي نيك شناخته امامي در بغداد بايد از «جريان اهل ادب» ياد كرد كه به رغم جايگاه مهم در تاريخ فكر اماميه، مورد كم توجهي قرار گرفته است. لذا، اين نوشتار براي نخستين بار به بازشناسي اين جريان كم شناخته امامي در بغداد مي پردازد. مطالعه حاضر نشان مي دهد كه اين جريان همزمان با تاسيس بغداد در سده دوم و متاثر از «ادب ديواني» برآمده از فرهنگ ايرانيان در آيين كشورداري، پاي گرفت. همچنين معرفي شخصيت هاي اثرگذار اين جريان فكري روشن مي سازد كه اهل ادب اماميه بغداد، افزون بر توجه به امور ديواني در دستگاه حكومتي، به توليد آثار ارزنده اي در ديگر جنبه هاي ادب همچون ادب زبانشناختي، اخلاقي و ديني همت گماردند.

Baghdad has been one of the main centers of Shiites where the Shiʿi culture has developed in several fields such as Hadith، Exegesis of the Qur'an، jurisprudence، and theology during previous centuries. Contrary to the well-known Imami movements in Baghdad which have received special attention of researchers، the Literary movement has attracted less attention in spite of its significant status in the history of Shi'ism. This study، therefore، introduces this little-known Imami movement in Baghdad for the first time. This article indicates that the Literary movement، coinciding with the foundation of Baghdad in the second century، was born out of Iranian governmental bureaucracy. Introducing prominent figures of this Imami movement in Baghdad، this study shows that they produced valuable works in linguistic، ethical and religious Literary in addition to paying attention to governmental bureaucracy.