بررسي آراء تاريخ يعقوبي در باب ماني و مانويّت

تاريخ يعقوبي از جمله كتب تأليف شده در سده هاي نخست اسلامي است كه در بخشهايي از آن به ذكر قسمتي از حوادث تاريخي و اجتماعي زمان ماني مي پردازد. مانويّت كه به عنوان گرايشي فكري و در عين حال نهضتي اجتماعي در سد‌‌ة سوم ميلادي توسّط ماني بنيان نهاده شد، عصارهاي از باورهاي رايج زمان خود و پيش از خود بود. اين آيين، تلفيقي از تفكّرات گوناگون از جمله: مسيحيّت، آراء گنوسي، عقايد قديمي بابلي، فلسفة بودايي و عقايد ايراني زردشتي و غير زردشتي بود كه به دوران اسلامي نيز رسيد و بازتاب آن در آثار باقي مانده از مورّخان، محقّقان و ... به عربي و فارسي بعد از اسلام ديده مي شود. اين آيين كه بنيانگذارش داعية جهاني بودن آن را در سر ميپرورانيد، با حوادث و اتّفاقاتي روبه رو شد كه مسيري متفاوت از يك دين جهاني يافت. اين رويدادها و حوادث تحت تأثير نيروهاي ديني و مذهبي زمان ماني و در رأس آن زرتشتي گري به وجود آمد. در اين گفتار با بررسي آراء تاريخ يعقوبي در خصوص ماني و حوادث و اتّفاقات زمان وي، به بررسي اين حوادث و نيز به گزارشي از وضعيّت دين در زمان ماني پرداخته مي شود.