بررسي سير زبان و ادبيات فارسي در بالكان از گذشته تا كنون

شبه جزيره بالكان سرزميني واقع در جنوب شرقي قاره اروپا است. اين منطقه كشورهاي حوزه يوگوسلاوي سابق ( صربستان، بوسني و هرزگوين، كرواسي، مقدونيه، اسلووني، مونته نگرو، كوزوو) ، يونان، آلباني، بلغارستان، روماني و قسمت اروپايي كشور تركيه را در بر مي گيرد. با وجود آنكه ميان ايرانيان و مردم اين منطقه به دليل بعد جغرافيايي هيچگاه ارتباط مستقيمي وجود نداشته است و به لحاظ شرايط جغرافياي طبيعي، اجتماعي، سياسي، مذهبي و اقتصادي تفاوت هاي بسياري بين ايران و بالكان وجود دارد، بخش هايي وسيعي از شبه جزيره بالكان ( بويژه بوسني و هرز گوين، آلباني و قسمتي از شبه جزيره تراكيا كه در تركيه واقع شده است ) براي قرن هاي متمادي در حوزه نفوذ زبان و ادبيات و فرهنگ ايراني قرار داشته است. پژوهش حاضر در وهله نخست نشان ميدهد كه بالكان در گذشته اي نه چندان دور سرحد غربي زبان و ادب و فرهنگ ارزشمندي به مركزيت ايران بوده كه از سمت شرق تا هند و پامير امتداد داشته است. سپس براي شناخت بهتر اين حوزه زبان و ادب پارسي، تلاش شده است تا با بررسي تاريخ روابط ادبي و زباني ايران و بالكان از پيش از امپراتوري عثماني تا كنون علل و چگونگي راه يابي زبان و ادبيات فارسي به بالكان مشخص شود. در راستاي رسيدن به اين هدف، فرضيه هاي اثبات نشده اشتراكات نژادي ايرانيان و بالكان نشينان، تبليغات و مهاجرت هاي مانويان و نقش زبان واسط تركي و تلاش عثمانيان براي گسترش زبان و ادب فارسي در بالكان به عنوان اصلي ترين عوامل توسعه زبان و ادب فارسي در بالكان مورد توجه قرار گرفته اند. در مرحله بعد تاثير اين عوامل بر زبان و ادبيات منطقه، بويژه ادبيات مسلمانان بالكان مورد بررسي قرار گرفته است.