ابزارهاي مطالعاتي در منابع جغرافيايي

در اين مقاله سعي شده است تا نحوه تدوين كتاب درسي و مطالعات جغرافيايي با توجه به روشها و ابزارهاي مورد استفاده بررسي شود. در دوره باستان در مطالعات جغرافيايي از رياضيات و هندسه بهره گرفته مي‌شد؛ اما در قرون وسطي به علت نگرش ارسطويي و بطلميوسي و تسلط مسيحيت كليسايي، استفاده از روشهاي كمّي جاي خود را به تخيلات داد. از قرن هفدهم تا دهه‌هاي 1950 و 1960 جغرافيا تحت تأثير مكتب جبرگرايي جنبه توصيفي يافت و بعد از آن تاكنون در اين زمينه از روشهاي كمّي استفاده مي‌شود. اما به علت اشكالات ناشي از تأكيد بيش از حد بر روشهاي كمّي، امروزه مطالعات جغرافيايي و كتب درسي بين مكتب پوزيتيويسم و پديدارشناختي قرار دارد. گروه جغرافياي سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني (سمت) نيز در اين مسير گامهايي برداشته و كتب درسي متعددي مبتني بر روشهاي كمّي و روشهاي كيفي منتشر كرده است. جغرافيا در تحليل فضا و تبيين سازمان‌بندي فضا از روشهاي كمّي بهره مي‌جويد و در تحليل موضوعات بر اساس ارزشها و مفاهيم و تجربه‌هاي انساني از روشهاي كيفي استفاده مي‌كند.