ارزيابي و مقايسه تجمع عناصر نيكل، سرب و واناديوم در پوسته و محتويات تخم گونه‌هاي پرستوي دريايي كاكلي كوچك (Sterna bengalensis) و سليم خرچنگ‌خوار (Dromas ardeola) در جزاير خورموسي خليج‌فارس

Evaluation of Ni, Pb and V concentrations in egg contents and Eggshell of Sterna bengalensis and Dromas ardeola in Khourmousa Islands, Persian Gulf

زمينه و هدف: پايش زيستي روشي مطلوب براي تعيين غلظت فلزات و قابليت دسترسي زيستي آن‌هاست. پرندگان به‌سبب قرار داشتن در سطوح تغذيه اي بالا و حساسيت زياد نسبت به مواد سمي، پايش‌گر مناسبي براي آلودگي‌هاي محيطي هستند. لذا، اين پژوهش با هدف ارزيابي و مقايسه غلظت برخي فلزات در پوسته و محتويات تخم دو گونه پرنده در جزاير خورموسي خليج فارس انجام يافته است. روش بررسي: پس از جمع‌آوري 13 عدد تخم پرستوي دريايي كاكلي كوچك و 14 عدد تخم سليم خرچنگ­خوار از جزاير خورموسي در سال 1391، خشك كردن و هضم نمونه‌ها توسط اسيد نيتريك، غلظت فلزات مورد مطالعه توسط دستگاه نشر اتمي خوانده شد. يافته‌ها: ميانگين غلظت تجمع‌يافته عناصر نيكل، سرب و واناديوم (ميكروگرم در كيلوگرم وزن خشك) در پوسته تخم پرستوي دريايي كاكلي كوچك به‌ترتيب برابر با 16±51، 89±293 و 5±82 و در محتويات تخم اين گونه نيز به‌ترتيب برابر با 8±47، 134±374 و 7±96 بود. همچنين ميانگين غلظت عناصر نيكل، سرب و واناديوم (ميكروگرم در كيلوگرم وزن خشك) در پوسته تخم گونه سليم خرچنگ‌خوار به‌ترتيب برابر با 18±46، 43±228 و 12±73 و در محتويات تخم اين گونه نيز به‌ ترتيب برابر با 8±36، 43±244 و 3±95 بود. نتيجه‌گيري: پرستوي دريايي كاكلي كوچك كه از سطوح بالاتر زنجير غذايي تغذيه مي‌كند، در مقايسه با سليم خرچنگ‌خوار، قابليت بيش‌تري در تجمع زيستي فلزات دارد و مي‌توان اين گونه را به‌ عنوان يك پايش‌گر زيستي معرفي كرد

Background and Objective: Nowadays, it has been revealed that biomonitoring can be the optimal method for evaluating metal levels and their bio-availability. Birds are ideal for monitoring metal pollution due to being in high trophic levels and their high sensitivity to toxic substances. Method: The levels of nickel, lead, and vanadium were evaluated in egg contents and eggshell of Dromas ardeola (n=14), and Sterna bengalensis (n=13), breeding in the northwestern Persian Gulf. Findings: Levels of Ni, Pb and V (μg/kg dry weight) in the eggshell of Sterna bengalensis were found to be 51±16, 293±89, 82±5 respectively, and also the level of these metals (μg/kg dry weight) in egg contents of this species were found to be 47±8, 374±134, 96±7 respectively. Levels of Ni, Pb and V (μg/kg dry weight) in the eggshell of Dromas ardeola were found to be 46±18, 228±43, 73±12 respectively, and also the level of these metals (μg/kg dry weight) in egg contents of this species were found to be 36±8, 244±43, 95±3 respectively. Conclusion: The results showed that Sterna bengalensis, because of feeding from the higher levels of the food chain, has a greater potential for bioaccumulation of metals as compared to Dromas ardeola, and can be used as a biological indicator.