كاربرد GIS و شاخص‌هاي ريخت زمين‌ساختي در پهنه‌بندي زمين-ساخت جنبا ‌منطقه شمال ‌نيشابور، شمال شرق ايران

با­ توجه به اينكه كشور ايران بر­ ­روي كمربند زلزله خيز آلپ- هيماليا قرار دارد و هر چند يك بار شاهد زلزله ­هاي مخرب و ويرانگري در آن مي­باشيم، بررسي وضعيت زمين­ ساخت جنبا و ارزيابي تهديدات، خسارات و بروز اين فعاليت ­ها در شهرها از اهميت بالايي برخوردار است. گستره مورد مطالعه در شمال شهر نيشابور و ارتفاعات جنوبي بينالود ( Km21117) قرار دارد. در اين پژوهش با استفاده از هفت شاخص­ ريخت­ سنجي كمي از قبيل شاخص­ نسبت شكل حوضه (BS)، انتگرال فراز سنجي (Hi)­، نامتقارن بودن حوضه آبريز (AF)، شاخص ­سينوسيتي پيشاني كوهستان­(Smf)­، نسبت پهناي كف دره به ارتفاع آن (Vf)­، شاخص سينوسيتي رودخانه (S)، شاخص ­طول به گراديان رود ­(SL) در زير حوضه­ هاي اين منطقه، مطالعات دقيقي انجام گرفته است. نتايج اين مطالعات بصورت لايه­ هاي اطلاعاتي مختلف با يكديگر تلفيق گرديد. سپس با استفاده از نرم­ افزارهاي ArcGIS، Spss، Minitab و بررسي­ هاي صحرايي نقشه پهنه­ بندي زمين ­ساخت جنبا منطقه بصورت كمي ترسيم و به 4 رده (بسيارفعال، فعال، نيمه فعال و غيرفعال) تفكيك گرديد. براساس نقشه مذكور بخش جنوبي گستره مورد مطالعه با وسعت 538/441­ كيلومتر مربع معادل 36/32 درصد از گستره مورد مطالعه داراي زمين­ساخت بسيار فعال مي ­باشد. نقشه پهنه ­بندي ترسيم شده، افزايش ميزان فعاليت زمين­­ ساختي را از شمال به سمت جنوب تا جنوب باختر، دامنه جنوبي بينالود نشان مي­دهد. نكته حائز اهميت انطباق اين مناطق با گسل­ هاي فشاري شمال نيشابور، نيشابور و زلزله­ هاي متعدد تاريخي و دستگاهي ناشي از فعاليت اين گسل­ هاي فعال و جنبا است و اين دليل بر صحت مطالعات اين پژوهش مي­ باشد. اميد كه اين قبيل مطالعات پژوهشي بنيادي در مناطق مختلف انجام و مورد استفاده مسئولين در امر برنامه ­ريزي شهري و ساخت ساز­ه­ هاي سنگين قرار گيرد.